Trong hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, mỗi mẫu sinh phẩm ADN không chỉ mang ý nghĩa khoa học, mà còn gửi gắm niềm mong mỏi của những gia đình có người thân hy sinh chưa tìm được nơi an nghỉ. Với tinh thần trách nhiệm, các lực lượng chức năng của tỉnh đang nỗ lực thu nhận mẫu ADN của thân nhân, mở thêm cơ hội đưa các liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương.
![]() |
| Các cán bộ công an thực hiện quy trình thủ tục thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ. |
Những ký ức chưa nguôi
Ở tuổi 90, bà Phùng Thị Mai (trú tổ 4, phường Phan Rang) vẫn nhớ về người chị gái Phùng Thị Minh. Từng có ý định xin theo chị tham gia cách mạng chống Pháp, nhưng khi ấy bà còn quá nhỏ nên không được chị đồng ý. Sau này, bà chỉ biết chị tham gia trận đánh vào Dinh Tỉnh trưởng Phan Rang, bị địch bắt và đưa đi xử bắn. Đến nay, gia đình vẫn chưa rõ nơi chị hy sinh. Nhiều năm qua, nỗi nhớ thương người chị vẫn luôn hiện hữu trong lòng bà Mai. Khi biết lực lượng chức năng triển khai thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, gia đình rất mong chờ. Do tuổi cao, sức yếu, không thể đến điểm thu mẫu, bà được tổ công tác đến tận nhà lấy mẫu. Trong lúc trò chuyện, bà kể lại những kỷ niệm về người chị, gửi gắm niềm tin, mong các lực lượng tìm kiếm được hài cốt của chị để gia đình đón về nghĩa trang an táng.
Cũng tại phường Phan Rang, vì tuổi cao, bệnh nặng, nằm một chỗ, bà Lê Thị Cái (88 tuổi, trú tổ 4, là em ruột liệt sĩ Lê Thị Xếp) không thể đến điểm thu mẫu. Tổ công tác đã đến tận nhà lấy mẫu của bà và con gái là bà Nguyễn Thị Hà (63 tuổi). “Mẹ tôi chưa bao giờ thôi tìm kiếm dì, nay mẹ đã già yếu, gia đình tôi rất hy vọng sẽ tìm được hài cốt của dì để động viên, an ủi mẹ lúc cuối đời…”, bà Hà bày tỏ.
Tại hội trường Đảng ủy phường Đông Hải, một trong những điểm thu nhận mẫu, ông Lê Văn Trọng (72 tuổi, trú Tổ dân phố 10, phường Phan Rang) đến lấy mẫu ADN phục vụ giám định nhằm xác định danh tính hài cốt người cậu ruột là liệt sĩ Nguyễn Văn Bay, hy sinh trong kháng chiến chống Pháp, chưa rõ nơi hy sinh. Ông Trọng cho biết, khi còn sống, mẹ ông luôn đau đáu việc tìm kiếm hài cốt người em ruột. Nay ông hy vọng thông qua “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” sẽ giúp gia đình mình và nhiều gia đình khác có thêm cơ hội tìm được người thân.
![]() |
| Tổ công tác thu mẫu lưu động đến các gia đình thân nhân liệt sĩ già yếu để làm nhiệm vụ. |
Cũng đến điểm thu mẫu có bà Katơr Mạnh (65 tuổi, trú thôn Phước Thắng, xã Bác Ái) và con gái là chị Katơr Thị Tách. Gia đình bà có 3 liệt sĩ, gồm cha là Chamaléa Rớ, chồng là Bo Bo Bít và em trai là Katơr Quý. Bà Mạnh cho biết, mẹ con bà cùng hơn 10 thân nhân liệt sĩ trong xã được lực lượng công an đưa đến điểm thu mẫu. Bà hy vọng trong chiến dịch này, gia đình có thêm cơ hội tìm được hài cốt của cha, chồng và em trai để đưa về nghĩa trang liệt sĩ an táng.
Mỗi người đến lấy mẫu đều có một câu chuyện và nỗi niềm riêng. Có người tìm kiếm người thân, có người tiếp tục thực hiện tâm nguyện của thế hệ đi trước. Với họ, việc tham gia thu nhận mẫu ADN là thêm một cơ hội để hy vọng tìm được và người thân của mình trở về.
Thượng tá Nguyễn Thị Hồng Chuyên - Đội trưởng Đội hướng dẫn công tác đăng ký, quản lý cư trú, cấp, quản lý căn cước, Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an tỉnh): Thực hiện Kế hoạch số 453 ngày 8-6-2026 của Bộ Công an về mở đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin, Công an tỉnh đã tham mưu UBND tỉnh ban hành kế hoạch và triển khai đồng bộ đến cơ sở. Qua 2 đợt tổ chức, Công an tỉnh đã thu nhận tổng cộng 3.829 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ. Trong đó, đợt 1 thu nhận 2.671 mẫu, đợt 2 thu nhận thêm 1.158 mẫu. Đây là nguồn dữ liệu quan trọng để xây dựng, làm giàu ngân hàng gen thân nhân liệt sĩ, phục vụ đối sánh, xác định danh tính các hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Nối dài hành trình tri ân
Từ ngày 6 đến 8-11, Công an tỉnh tổ chức thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ đợt 2 tại 9 trạm trên toàn tỉnh. Tại Trạm 2 đặt ở hội trường Đảng ủy phường Đông Hải, ngoài thân nhân liệt sĩ thuộc các địa bàn: Đông Hải, Đô Vinh, Mỹ Sơn và Phan Rang, còn có thân nhân từ xã Bác Ái đến tham gia. Các lực lượng phối hợp đưa đón, hướng dẫn thủ tục và hỗ trợ những trường hợp cần thiết. Đối với thân nhân tuổi cao, sức yếu, mắc bệnh hoặc không thể đi lại, các tổ công tác tổ chức lấy mẫu lưu động tại nhà, tạo điều kiện để mọi người tham gia.
Trung tá Trương Thành Trung - Phó Trưởng Công an phường Phan Rang cho biết, qua rà soát, địa bàn có 58 thân nhân thuộc diện thu nhận mẫu trong đợt này. Lãnh đạo Công an phường đã chỉ đạo cảnh sát khu vực đến từng hộ gia đình đang thờ cúng liệt sĩ xác minh thông tin, lập biên bản làm việc, bảo đảm thu đúng đối tượng. Với những người đủ sức khỏe, lực lượng chức năng gửi giấy mời và hỗ trợ đưa đến điểm thu mẫu; riêng 5 trường hợp tuổi cao, sức yếu, không thể đi lại được tổ chức lấy mẫu tại nhà. Việc xác định đúng thân nhân có ý nghĩa quan trọng đối với việc đối sánh kết quả giám định ADN sau này. Vì vậy, cán bộ, chiến sĩ Công an phường chú trọng rà soát, thực hiện chặt chẽ từng khâu.
![]() |
| Thành viên tổ công tác lấy mẫu tại nhà đối với bà Phùng Thị Mai. |
Ở góc độ chuyên môn, ông Bùi Minh Đức (Công ty Cổ phần Sinh học phân tử Gen Việt) - Trưởng đoàn thu mẫu ADN cho biết, theo hướng dẫn áp dụng trong đợt thu nhận này, mẫu được lấy theo dòng bên họ ngoại, đối với những người có chung mẹ hoặc chung bà ngoại. Do đó, không phải mọi trường hợp có quan hệ họ hàng với liệt sĩ đều thuộc diện lấy mẫu. Quy trình bảo quản, vận chuyển mẫu được thực hiện nghiêm ngặt. Từ khi bắt đầu lấy mẫu đến khi đưa vào kho chuẩn bị xét nghiệm, thời gian tối đa là 72 giờ; mẫu phải được bảo quản ở nhiệt độ từ 2 đến 8 độ C. Việc đóng gói, ghi nhận thông tin và phân loại phải bảo đảm chính xác, tránh nhầm lẫn. Việc đến tận nhà lấy mẫu cho thân nhân tuổi cao, sức yếu là hoạt động rất ý nghĩa. Các thành viên tổ công tác đều mong muốn không bỏ sót trường hợp nào, bởi mỗi mẫu sinh phẩm đều có thể mở ra cơ hội tìm lại danh tính cho một liệt sĩ.
Hành trình xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn còn nhiều khó khăn khi chiến tranh đã lùi xa, thông tin về nơi hy sinh, nơi chôn cất ban đầu của nhiều liệt sĩ không còn đầy đủ, trong khi thân nhân ngày càng cao tuổi. Vì vậy, công tác thu nhận mẫu ADN cần được triển khai khẩn trương, chính xác, khoa học. Với những gia đình như bà Mai, bà Cái, ông Trọng, bà Mạnh..., kết quả đối sánh ADN vẫn là điều được mong đợi. Mỗi mẫu sinh phẩm được thu nhận hôm nay góp thêm cơ hội để những người đã hy sinh được tìm lại tên tuổi, quê hương và gia đình. Đó cũng là cách thế hệ hôm nay tiếp tục thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân những người đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Mọi thông tin xin liên hệ:
Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa
- Địa chỉ: Số 01, đường Ngô Quyền, phường Nha Trang
- Đồng chí Trung tá Nguyễn Hải Sơn - Chính trị viên đội
- Điện thoại: 0338.294.707
Hoặc liên hệ trực tiếp với cơ quan quân sự địa phương nơi gần nhất để cung cấp thông tin.
Steve Jobs
THẾ ANH - THÀNH LONG








Thông tin bạn đọc
Đóng Lưu thông tin