Hành trình đưa liệt sĩ Bo Bo Mơ về với đồng đội

Từ 5 giờ sáng, hơn 20 cán bộ, chiến sĩ vượt sông Cái, băng qua rừng nguyên sinh, men theo những con suối đá trơn trượt để đến phần mộ liệt sĩ Bo Bo Mơ trên đỉnh núi Tà Lọt (thôn Phước Hòa, xã Bác Ái Tây). Hơn 9 giờ hành quân giữa địa hình hiểm trở và mưa rừng kéo dài, các lực lượng đã đưa được liệt sĩ hy sinh từ hơn 54 năm trước trở về yên nghỉ tại nghĩa trang liệt sĩ.

Vượt sông, băng rừng, lội suối

5 giờ ngày 9-10, cán bộ, chiến sĩ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh cùng lực lượng Ban CHQS xã Bác Ái Tây lên đường thực hiện nhiệm vụ. Hành trang mang theo được tính toán gọn nhẹ, ưu tiên nước uống, áo phao phục vụ vượt sông cùng cuốc, xẻng và các vật dụng cần thiết cho việc khai quật, quy tập hài cốt liệt sĩ. 

Các tảng đá dọc suối rất trơn trượt, luôn tiềm ẩn nhiều nguy hiểm.

Xe dừng ở cuối đường, mọi người tiếp tục đi bộ khoảng 2km đến bờ nam sông Cái. Tại đây, cán bộ, chiến sĩ mặc áo phao, nghe Trung tá Nguyễn Xuân Hưng - Đội trưởng Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quán triệt nhiệm vụ và nhắc nhở phải đặc biệt chú ý an toàn. Mưa kéo dài khiến đường rừng trơn trượt, đá dễ lăn, trong khi nước sông dâng cao và chảy xiết. Để bảo đảm an toàn, mỗi lần sang sông, chiếc thuyền nhỏ chỉ chở tối đa 4 người.

Qua sông, đoàn tiếp tục di chuyển hơn 2km mới đến chân núi Tà Lọt. Từ đây, hành trình trở nên khó khăn hơn nhiều với núi cao, rừng nguyên sinh rậm rạp và gần như không có đường đi. Từ chân núi lên đến đỉnh núi nơi có phần mộ liệt sĩ là đoạn đường dài khoảng 10km. Trong đó, có những chỗ sườn núi không quá dốc nhưng đất đá phủ rêu, trơn trượt sau mưa. Các thành viên liên tục nhắc nhau cẩn thận khi đi qua những tảng đá chênh vênh. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến người đi phía sau gặp nguy hiểm.

Ở những đoạn rừng có cây bụi mọc dày, không có đường mòn, chiến sĩ dân quân Katơr Hoạch đi trước, dùng rựa phát quang, mở lối. Những đoạn dốc trơn và đá có thể lăn từ trên cao xuống, đoàn phải men theo các con suối để đi. Nhưng lòng suối đá phủ rêu trơn trượt, những thác nước, cùng thân cây đổ chắn ngang khiến việc vượt qua từng đoạn trở nên khó khăn. Trung tá Nguyễn Xuân Hưng và Đại úy Nguyễn Anh Việt - Chính trị viên phó Ban CHQS xã Bác Ái Tây thường xuyên động viên, nhắc nhở mọi người quan sát địa hình, hỗ trợ nhau qua những đoạn hiểm trở.

Đưa liệt sĩ trở về

Đến khoảng 9 giờ, lực lượng đã đến vị trí phần mộ liệt sĩ Bo Bo Mơ. Mọi người nhanh chóng dựng bạt che khu vực phần mộ, chuẩn bị lễ vật và thực hiện nghi thức theo phong tục địa phương trước khi tiến hành khai quật, cất bốc. Mưa mỗi lúc một nặng hạt, khiến công việc càng thêm vất vả. Tuy nhiên, các khâu vẫn được tiến hành thận trọng, bảo đảm yêu cầu trong quá trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Khoảng giữa trưa, hài cốt liệt sĩ Bo Bo Mơ được tìm thấy và quy tập. Các cán bộ, chiến sĩ cẩn thận làm sạch đất bám, thu gom di vật, sau đó dùng vải đỏ bọc hài cốt, tiếp tục bọc bằng bạt và phủ ngoài cùng bằng Quốc kỳ. Hài cốt được đặt trong ba lô để thuận tiện mang xuống núi. Nếu hành trình lên núi đã khó thì đường trở xuống còn nguy hiểm hơn. Mưa lớn khiến đất đá trơn trượt, dòng suối có nguy cơ nước dâng cao. Các thành viên vừa mang hài cốt liệt sĩ, vừa dò từng bước, hỗ trợ nhau qua những đoạn đường khó. 

Sau hành trình hơn 9 giờ, các cán bộ, chiến sĩ đã hoàn thành tốt nhiệm vụ đưa hài cốt liệt sĩ Bo Bo Mơ xuống núi, bảo đảm an toàn tuyệt đối.

Hơn 14 giờ, đoàn vượt sông Cái trở lại bờ nam. Tại đây, chính quyền địa phương đã chuẩn bị khu vực tiếp nhận. Đại diện cấp ủy, chính quyền, MTTQ, các ban, ngành của xã Bác Ái Tây cùng thân nhân liệt sĩ có mặt tổ chức dâng hoa, dâng hương thực hiện nghi thức tưởng niệm. Sau đó, hài cốt liệt sĩ Bo Bo Mơ được đưa về Nghĩa trang liệt sĩ Ninh Thuận, chuẩn bị tổ chức lễ viếng, truy điệu và an táng. 

Để người dân đồng tình

Liệt sĩ Bo Bo Mơ sinh năm 1940, quê ở Tà Lọt, Phước Hòa, Bác Ái, Ninh Thuận (nay thuộc thôn Phước Hòa, xã Bác Ái Tây, tỉnh Khánh Hòa). Năm 1971, đồng chí tham gia hoạt động cách mạng. Ngày 27-7-1972, trong một trận càn của địch tại thôn Phước Hòa, đồng chí chiến đấu bảo vệ mục tiêu và người dân địa phương rồi hy sinh. Theo phong tục của đồng bào Raglai, gia đình an táng liệt sĩ Bo Bo Mơ trên đỉnh núi Tà Lọt.

Sau khi đưa xuống núi và vượt sông an toàn, hài cốt liệt sĩ được đặt vào quách để tổ chức lễ tưởng niệm tại bờ sông, trước khi di chuyển về Nghĩa trang liệt sĩ Ninh Thuận.

Để đưa hài cốt liệt sĩ về nghĩa trang, ngoài nhiệm vụ khảo sát, xác minh thông tin và tổ chức lực lượng cất bốc, quy tập, công tác tuyên truyền, vận động thân nhân cũng giữ vai trò rất quan trọng. Trung tá Đạo Dương Toàn - Chỉ huy trưởng Ban CHQS xã Bác Ái Tây cho biết, đơn vị đã chủ động phối hợp với các thôn, tổ chức tuyên truyền, vận động đến từng gia đình. Với những gia đình đồng bào Raglai còn thực hiện phong tục “bỏ mả”, việc thuyết phục di dời hài cốt về nghĩa trang liệt sĩ cần có thời gian và sự kiên trì. Cán bộ địa phương cùng các cơ quan, đoàn thể nhiều lần đến gặp gỡ, giải thích ý nghĩa về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và việc quy tập hài cốt liệt sĩ đối với công tác tri ân những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Bà Katơr Thị Đê (con gái của liệt sĩ Bo Bo Mơ) cho biết: "Khi ama (cha) hy sinh, tôi vẫn còn trong bụng của away (mẹ). Khi tôi còn chưa cai sữa thì mẹ cũng qua đời. Tôi được bà ngoại nuôi dưỡng đến khi trưởng thành. Hôm nay, được đón hài cốt của ama về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ là một niềm vui lớn đối với tôi. Trong suốt cuộc đời mình, tôi luôn tự hào vì ama đã hy sinh để bảo vệ Tổ quốc, góp phần giữ gìn cuộc sống bình yên, hạnh phúc cho Nhân dân hôm nay".

Hơn 54 năm sau ngày hy sinh, liệt sĩ Bo Bo Mơ đã được đưa ra khỏi núi rừng Tà Lọt, trở về bên đồng đội. Từ việc tìm kiếm, xác minh thông tin đến kiên trì vận động thân nhân và tổ chức quy tập, mỗi bước đi đều góp phần đưa những người đã hy sinh trở về với đồng đội, đồng thời gìn giữ ký ức về những người đã đánh đổi cuộc đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

THẾ ANH