Đưa các anh về với đồng đội 

Từ khu vực Nhà lao Thành Diên Khánh (xã Diên Khánh) đến núi Hòn Chảo (xã Vạn Ninh) hiểm trở và Khu căn cứ địa cách mạng Đồng Bò (phường Nam Nha Trang), các lực lượng đã kiên trì lần tìm những dấu tích còn lại của chiến tranh, khảo sát, tìm kiếm và quy tập được 45 hài cốt liệt sĩ. Sau những năm tháng nằm lại ở nhiều địa điểm, các anh đã trở về Nghĩa trang liệt sĩ Hòn Dung, về bên đồng đội trong sự đón nhận, tri ân của Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và Nhân dân tỉnh. 

Sáng 25-9, tại Nghĩa trang liệt sĩ Hòn Dung, Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh tổ chức lễ viếng, truy điệu và an táng 45 hài cốt liệt sĩ. Trong không khí trang nghiêm, các đại biểu cùng cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang và Nhân dân dâng hoa, dâng hương, dành phút mặc niệm tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ. Những nén hương được thắp lên thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. 

45 hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập tại 3 khu vực trên địa bàn tỉnh được an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Hòn Dung.

Tại lễ truy điệu, an táng các hài cốt liệt sĩ, đồng chí Nguyễn Long Biên - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh đọc điếu văn, khẳng định việc đón các liệt sĩ trở về, an nghỉ với đất mẹ là "mệnh lệnh từ trái tim”, đồng thời là trách nhiệm, tình cảm và sự tri ân sâu sắc của thế hệ hôm nay đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Sau lễ truy điệu, các đại biểu thực hiện nghi thức an táng 45 hài cốt liệt sĩ. Những cánh hoa và những nắm đất được thả xuống từng phần mộ là lời tiễn đưa, tri ân đối với những người đã dành trọn tuổi xuân cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc!

Kết quả của những cuộc khảo sát, lần tìm thông tin và khai quật tại 3 địa bàn với điều kiện hoàn toàn khác nhau. Tại khu vực Nhà lao Thành Diên Khánh, nơi từng giam giữ nhiều chiến sĩ cách mạng trong những năm tháng chiến tranh, 39 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, quy tập, vượt hơn 2 lần so với dự kiến ban đầu. Đây là kết quả có ý nghĩa đặc biệt, bởi sau nhiều năm, cảnh quan, địa hình khu vực đã có nhiều thay đổi; những dấu tích chiến tranh dần phai mờ, trong khi thông tin và nhân chứng lịch sử ngày càng hạn chế. Từ những nguồn thông tin được thu thập, xác minh, các lực lượng đã kiên trì khảo sát, xác định vị trí, tổ chức khai quật. Mỗi dấu hiệu được phát hiện trên thực địa đều được kiểm tra, đối chiếu thận trọng. Không chỉ đưa thêm những người đã hy sinh trở về với đồng đội, kết quả tìm kiếm còn góp phần làm sáng rõ thêm một phần lịch sử của địa phương, nơi từng ghi dấu những năm tháng đấu tranh khốc liệt.

Tại Hòn Chảo, những người làm nhiệm vụ phải đối mặt với địa hình rừng núi phức tạp. Tại đây, lực lượng tìm kiếm, quy tập đã tổ chức khảo sát, bám địa bàn, từng bước kiểm tra và đối chiếu những thông tin liên quan. Sau những chuyến đi vào khu vực địa hình hiểm trở, 4 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, quy tập. Tại Khu căn cứ địa cách mạng Đồng Bò, lực lượng chức năng cũng nỗ lực vượt núi băng rừng, lần tìm những dấu tích còn lại và tìm thấy, quy tập được 2 hài cốt liệt sĩ. Từ ngày 25-8, các hài cốt liệt sĩ lần lượt được di chuyển từ 3 địa phương về bảo quản tại nhà quản trang Nghĩa trang liệt sĩ Hòn Dung.

Đợt khai quật tại khu vực Nhà lao Thành Diên Khánh từ ngày 19-8 đến 4-9 đã tìm kiếm được 39 hài cốt liệt sĩ.

Đưa các anh về an nghỉ tại nghĩa trang liệt sĩ là một chặng đường quan trọng, nhưng chưa phải điểm cuối của hành trình. Trong 45 hài cốt liệt sĩ được quy tập lần này, có 40 hài cốt đủ điều kiện lấy mẫu sinh phẩm để giám định ADN, phục vụ xác định danh tính. Những mẫu sinh phẩm sẽ mở thêm cơ hội để tìm lại tên tuổi, quê quán của các anh, để cuộc trở về không chỉ dừng ở một phần mộ mà hướng đến một địa chỉ, một gia đình cụ thể. Với những người đã hy sinh từ nhiều năm trước, thời gian càng trôi qua thì việc xác định danh tính càng khó khăn khi dấu tích chiến tranh phai mờ, thông tin thất lạc, nhân chứng ngày càng ít. Dẫu hành trình ấy còn nhiều khó khăn, những người hôm nay vẫn đang lần tìm những dấu tích còn lại, tiếp tục tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, với mong muốn đưa những người đã hy sinh còn nằm lại nơi chiến trường xưa trở về bên đồng đội, về với đúng tên tuổi, quê hương và vòng tay yêu thương của gia đình.
 

THẾ ANH