Tìm dấu tích liệt sĩ trên núi Đồng Bò

Giữa khe đá tối om trong khu căn cứ địa cách mạng Đồng Bò năm xưa, ánh đèn pin chợt soi tỏ một ống đựng thuốc lấm lem đất. Từ dấu tích nhỏ bé ấy, đoàn công tác triển khai "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" trên địa bàn phường Nam Nha Trang chợt nhen lên niềm hi vọng.

Ngược núi, luồn hang tìm kiếm

Sáng sớm, ánh dương vừa ló rạng trên đỉnh Đồng Bò, đội tìm kiếm của phường Nam Nha Trang đã nai nịt gọn gàng, nhanh chóng băng qua Khu du lịch sinh thái Hồ Kênh Hạ (Tổ dân phố Phước Tân), ngược lên núi thẳm. Hành trang của đội là những ba lô nặng trĩu cuốc, xẻng, búa, bạt lót, dây thừng, lưới sàng... và nhu yếu phẩm cho cả ngày dài. Vừa đến hết đoạn đường bê tông thoai thoải, ông Cao Văn Hùng (63 tuổi, Tổ dân phố Phước Tân) và con rể Lê Đình Long kêu cả đội dừng bước. Nhặt mấy viên sỏi, ông Hùng thoăn thoắt mô tả “sơ đồ” tiếp cận một hang sâu ở Bệnh xá Đồng Bò xưa - nơi cha con ông cùng các công nhân Công ty TNHH Hải Đăng từng phát hiện hài cốt liệt sĩ trong lúc đi tìm nguồn nước hồi năm 2020. Bởi thế, ngay khi "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" được phát động, ông Hùng hăng hái chỉ đường. "Lần trước thấy các cô, chú còn nằm phơi sương, xót xa lắm. Tôi còn nhớ đường, còn sức nên phải cố gắng dẫn anh em đi tìm...", ông Hùng trải lòng. 

Ông Nguyễn Văn Minh - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Nam Nha Trang dẫn đầu đội tìm kiếm luồn qua các hộc đá.

Hành trang cho những chuyến tìm kiếm khá nặng.

Nhiều khu vực có độ dốc lớn, rất khó đi.

Đội tìm kiếm vượt qua dốc đá để tìm dấu tích liệt sĩ trên núi Đồng Bò.

Việc tìm kiếm được tiến hành tỉ mỉ, thận trọng.

Cha con ông Cao Văn Hùng vạch "sơ đồ" đường lên núi.

Theo bước chân của cha con ông Hùng, toàn đội nối nhau lên cao. Nắng cuối hè oi ả phả xuống, hơi nóng từ sườn núi hầm hập dội lại. Để vượt qua chặng đường hơn 1,5km, cả đội phải di chuyển gần 4 giờ, liên tục trèo lên, tụt xuống, vượt qua những vách đá dốc tới 60 độ; đu bám, luồn qua đám cây cối đan mành rậm rạp; trườn qua những lòng hang tối om, chẻ ngách như ma trận. Lưng áo ai cũng đẫm mồ hôi.

Có những đoạn hang rất khó đi.

Đội tìm kiếm lần tìm dấu tích tại một lòng hang thuộc khu vực núi Đồng Bò.

Gần 10 giờ, nghe tiếng hô mừng rỡ của chiến sĩ dân quân Nguyễn Thành Công, cả đội vội phạt nhánh rừng tiến tới. Anh Công đang đứng cạnh miệng hang tối đen hun hút, bề rộng o ép chỉ đủ 2 - 3 người chui qua. Trên các hốc đá vẫn còn vệt đen cháy sém do “dầu hắc” từ máy bay địch dội xuống năm xưa. Từng thành viên bám chặt dây thừng, lần qua 4 tầng đá chênh vênh, xuống sâu chừng 30 - 40m. Dưới đáy hang là những khe hẹp tối om, ngột ngạt và khó thở. Ánh đèn pin rọi vào ngách hang, chợt bắt vào một ống đựng thuốc lem luốc. “Đụng rồi!”, anh Công thốt lên khe khẽ. Hàng loạt luồng sáng vội tụ lại ở kẽ đá hẹp, những bàn tay rắn rỏi cẩn trọng lật từng thớ đất. Mấy chiến sĩ dân quân trẻ nghiêm trang đón nhận từng di vật nhuốm màu thời gian... Buổi trưa qua rất nhanh. Thượng tá Huỳnh Thương Giang - Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự phường phải ra lệnh, các thành viên mới thôi nấn ná, rảo bước xuống núi trước khi trời tối. Đưa tay quệt mồ hôi chảy cay xè mắt, chiến sĩ Đặng Anh Quốc bộc bạch: “Ở lâu dưới hang sâu rất ngợp thở nhưng anh em đều muốn ráng thêm chút nữa, biết đâu...”.

Một số di vật tìm được trên núi Đồng bò.

Đội tìm kiếm sắp xếp lại các di vật vừa tìm được.

Sau gần nửa tháng leo núi, đội đã rà soát được 5 hang gộp, thu thập được một số mảnh tăng, vải dù, đèn pin, mảnh vỏ đạn, vỏ đồ hộp, cúc áo cũ... Ông Nguyễn Văn Minh - Chủ tịch UBND phường chia sẻ: “Nhiều ngày qua, phường đã khai thác tối đa các nguồn tin, chỉ dẫn từ những người dân, nỗ lực tìm kiếm nhưng khu vực tìm kiếm có địa hình rộng và cực kỳ hiểm trở, hiện trạng thay đổi rất nhiều theo thời gian, việc định vị các địa điểm cũ rất khó khăn. Dù vậy, đội tìm kiếm của phường luôn nhẫn nại, kiên trì phân tích mọi nguồn tin với quyết tâm cao nhất để đưa các anh về". 

Chắp nối ký ức, trọn tâm nguyện tri ân

Đầu tháng 8, Thượng tá Huỳnh Thương Giang nhận được cuộc gọi nghẹn ngào từ bà Ngô Thanh Thủy (TP. Hà Nội): “30 năm qua, tôi đã bền bỉ đi tìm cha nhưng như mò kim đáy bể vì giấy tờ chỉ ghi quê ba ở Nha Trang, Khánh Hòa. Mẹ tôi nay 84 tuổi, trước kia cũng chỉ biết đến từng nghĩa trang liệt sĩ để tìm. Dẫu chỉ là hy vọng mong manh, tôi vẫn mong các lực lượng tham gia "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" có thông tin để mẹ tôi được an lòng...”. 

Ông Trần Nam Bình - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Nam Nha Trang (thứ tư từ phải qua) và đội tìm kiếm khảo sát trên núi Đồng Bò.

Đội tìm kiếm cẩn trọng tìm từng thớ đất.

Đáp lại sự trông ngóng của các gia đình không chỉ là mệnh lệnh từ trái tim của các lực lượng làm nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm của mỗi người dân. Mới đây, cựu chiến binh Lê Xuân Hảo (80 tuổi, tỉnh Hưng Yên) đã gửi thư đến Ban Chỉ huy Quân sự phường, mô tả vị trí chôn cất đồng đội năm 1968. Ông Nguyễn Văn Hưng (65 tuổi, Tổ dân phố Phước Tân), người nhiều năm lên núi Đồng Bò lượm ve chai xung phong chỉ dẫn lối đi qua các khu vực hiểm trở, dù vừa mổ mắt.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là địa hình đã biến đổi, nhân chứng lịch sử thưa dần theo thời gian, thông tin về liệt sĩ ngày càng khó khăn hơn. “Dẫu việc tìm kiếm cực kỳ khó khăn, toàn đội vẫn quyết tâm phân tích tỉ mỉ từng nguồn tin, không bỏ sót dù chỉ là manh mối nhỏ nhất”, Thượng tá Huỳnh Thương Giang khẳng định. 

Việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ mà còn là để trọn vẹn nghĩa tình với những người đã ngã xuống. Những bước chân sẽ tiếp tục kiên trì leo núi để đưa các anh hùng liệt sĩ về với gia đình, quê hương...

Ông TRẦN NAM BÌNH - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Nam Nha Trang: Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, là trách nhiệm thiêng liêng, là mệnh lệnh từ trái tim. Từ nay đến kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27-7-2027), toàn phường phải dồn sức xác minh 2 khu vực, 150 thông tin mộ liệt sĩ, quy tập thành công 5 hài cốt, đồng thời thu thập mẫu ADN nhằm xây dựng ngân hàng gen quốc gia. Hành trình này dẫu vô cùng khó khăn, vất vả, nhưng khó đến mấy cũng phải quyết tâm làm, bởi đây là món nợ ân nghĩa của thế hệ hôm nay với những người đã ngã xuống vì đất nước.

NGUYỄN VŨ

Mọi thông tin xin liên hệ:

Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa

- Địa chỉ: Số 01, đường Ngô Quyền, phường Nha Trang   

- Đồng chí Trung tá Nguyễn Hải Sơn - Chính trị viên đội

- Điện thoại: 0338.294.707

Hoặc liên hệ trực tiếp với cơ quan quân sự địa phương nơi gần nhất để cung cấp thông tin.