Tọa đàm về nhận diện rủi ro pháp lý, bảo vệ đạo đức nghề báo trong kỷ nguyên số

Sáng 9-9, tại TP. Hồ Chí Minh, Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí (Hội Nhà báo Việt Nam) tổ chức tọa đàm chuyên sâu với chủ đề “Những điểm mới của Luật Báo chí và chế tài pháp lý: Nhận diện rủi ro, bảo vệ đạo đức nghề báo”. Tham dự tọa đàm có ông Nguyễn Huy Ngọc - Vụ trưởng Vụ Địa phương 3, Ban Tuyên giáo Trung ương; ông Nguyễn Văn Hiếu - Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch); đại diện các cơ quan quản lý nhà nước về báo chí; lãnh đạo các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương; đại diện hội nhà báo các tỉnh, thành phố; các phóng viên, biên tập viên cơ quan báo chí khu vực phía Nam. Ông Trần Trọng Dũng - Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam và bà Nguyễn Thị Hải Vân - Giám đốc Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí chủ trì buổi tọa đàm.

Đại diện tỉnh Khánh Hòa tham dự tọa đàm có ông Đoàn Minh Long - Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh Khánh Hòa và ông Trần Văn Thanh - Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa. Đây là hoạt động tiếp nối những kết quả từ tọa đàm cùng chủ đề được tổ chức tại TP. Hải Phòng vào ngày 24-8.

Quang cảnh buổi tọa đàm.

Chủ trì buổi tọa đàm.

Ông Trần Văn Thanh và các đại biểu tham dự buổi tọa đàm.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Trần Trọng Dũng cho biết, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo cùng sự xuất hiện và lan rộng của các nền tảng truyền thông mới đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin.

Một nền báo chí chuyên nghiệp không chỉ được đo bằng khả năng đưa tin nhanh hay tạo ra những sản phẩm có sức lan tỏa mà trước hết phải được xây dựng trên nền tảng của sự thật, trách nhiệm và tính thượng tôn pháp luật. Luật Báo chí và các quy định liên quan chính là hành lang pháp lý vững chắc bảo vệ hoạt động báo chí đúng định hướng, bảo đảm quyền tác nghiệp, quyền tiếp cận thông tin, xác định rõ trách nhiệm của nhà báo đối với xã hội.

Cùng với pháp luật, đạo đức nghề nghiệp chính là “hàng rào” đầu tiên giúp người làm báo tự nhận diện và phòng ngừa rủi ro. Có những vấn đề pháp luật chưa thể quy định hết, nhưng lương tâm, trách nhiệm và chuẩn mực nghề nghiệp sẽ chỉ dẫn cho các nhà báo biết dừng lại đúng lúc trước khi một thông tin có thể gây tổn hại đến cá nhân, tổ chức hay cộng đồng.

Tọa đàm là dịp để chúng ta nhìn nhận một cách thực chất những điểm mới của pháp luật báo chí và những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn tác nghiệp. Đây cũng là cơ hội để các cơ quan báo chí, nhà quản lý, chuyên gia và người làm báo cùng thảo luận, chia sẻ những tình huống thực tế, khó khăn phát sinh trong quá trình tác nghiệp, từ đó đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm giúp cơ quan báo chí, người làm báo chủ động hơn trong nhận diện, phòng ngừa và xử lý các rủi ro pháp lý.

Ông Trần Trọng Dũng phát biểu khai mạc.

Ông Nguyễn Văn Hiếu phát biểu tại buổi tọa đàm.

Tại buổi tọa đàm, ông Đoàn Minh Long đánh giá cao những điểm mới của Luật Báo chí, đặc biệt trong việc phân định rõ khái niệm báo và tạp chí, khắc phục hiệu quả tình trạng "báo hóa tạp chí"; chuẩn hóa tổ chức bộ máy văn phòng đại diện và phóng viên thường trú tại địa phương; siết chặt quản lý các cơ quan thường trú, tăng cường phân cấp thẩm quyền cho địa phương kiểm soát hoạt động của các văn phòng đại diện đặt tại địa phương.

Từ thực tiễn hoạt động tại tỉnh Khánh Hòa, ông Đoàn Minh Long đề xuất Hội Nhà báo sớm phối hợp sửa đổi, bổ sung các quy chế, quy định và bộ quy tắc ứng xử bảo đảm đồng bộ với Luật Báo chí mới. Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí sớm phối hợp mở các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ bắt buộc khi cấp thẻ nhà báo lần đầu và triển khai nhiều lớp học trên cả nước. Hội Nhà báo Việt Nam sớm phối hợp ban hành quy chế sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để các địa phương có căn cứ triển khai cụ thể.

Nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật - Phó Trưởng Ban Nhân Dân điện tử, Báo Nhân Dân phát biểu tại buổi tọa đàm.

Ông Đoàn Minh Long phát biểu tại buổi tọa đàm.

Buổi tọa đàm diễn ra với 3 phiên thảo luận về các nội dung: Những điểm mới của Luật Báo chí và hành lang pháp lý tòa soạn; chế tài pháp lý - nhận diện rủi ro và bảo vệ đạo đức nghề báo; thực tiễn tại địa phương - từ giải pháp tòa soạn đến bảo vệ nhà báo tác nghiệp. Trong đó, các đại biểu cùng trao đổi, phân tích những quy định về quản lý, cung cấp thông tin; trách nhiệm pháp lý của người đứng đầu cơ quan báo chí; bảo hộ quyền tác giả và các quyền liên quan trong hoạt động báo chí; cơ chế pháp lý bảo vệ nhà báo khi tác nghiệp đúng quy định…

Các đại biểu cũng nhận diện các hành vi và tình huống dễ phát sinh vi phạm; trách nhiệm pháp lý khi đăng tải thông tin sai sự thật, thông tin chưa được kiểm chứng, xâm phạm danh dự, uy tín, quyền riêng tư và các quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Đồng thời, trao đổi về những rủi ro phát sinh từ xu hướng giật gân, chạy theo lượt xem, khai thác thông tin thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội và những giới hạn pháp lý cần lưu ý trong quá trình thu thập, xử lý và xuất bản thông tin.

Đáng chú ý, tọa đàm tập trung thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm thực tế về các giải pháp kiểm soát rủi ro từ bên trong tòa soạn; phân định trách nhiệm cụ thể trong từng khâu sản xuất, xuất bản nội dung, xử lý các tình huống phát sinh đột xuất; các giải pháp tăng cường cơ chế phối hợp 3 bên giữa phóng viên, biên tập viên và lãnh đạo cơ quan báo chí nhằm nâng cao chất lượng quản trị toàn diện và hạn chế tối đa các sai sót không đáng có.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng tập trung trao đổi về mối quan hệ giữa tuân thủ pháp luật và giữ gìn đạo đức nghề nghiệp, tuân thủ quy định đạo đức nghề nghiệp và quy tắc sử dụng mạng xã hội của người làm báo Việt Nam. Qua đó, góp phần củng cố ý thức trách nhiệm xã hội và giúp mỗi người làm báo nhận diện rõ ràng hơn ranh giới giữa quyền được thông tin, quyền tự do báo chí với trách nhiệm đối với cộng đồng.

N.V