Khơi thông nguồn lực, trao quyền đột phá để Hà Nội bứt phá trong kỷ nguyên mới

Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) đang nhận được sự quan tâm của không chỉ cử tri Thủ đô mà còn thu hút sự quan tâm của cử tri cả nước. Với mục tiêu thể chế hóa Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về định hướng tầm nhìn cho Hà Nội đến 100 năm tới, hướng tới một đô thị chất lượng sống cao, phát triển bền vững và hiện đại, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) hy vọng sẽ mở ra không gian và động lực phát triển mới cho Thủ đô Hà Nội.

Bên lề Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, đồng chí Phùng Khánh Tài - Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Quốc hội, đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa đã chia sẻ về những điểm cốt lõi của luật này với Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa.

Đồng chí Phùng Khánh Tài.

- Thưa đồng chí, là công dân của Thủ đô và là đại biểu Quốc hội đang công tác tại cơ quan lập pháp, đồng chí đánh giá thế nào về sự cần thiết của việc sửa đổi Luật Thủ đô trong bối cảnh hiện nay?

- Việc xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) vào thời điểm này là hết sức cần thiết và mang tính chiến lược. Chúng ta đang bước vào một kỷ nguyên phát triển mới của đất nước và Thủ đô Hà Nội được xác định phải là trung tâm dẫn dắt, lan tỏa phát triển cho cả Vùng Thủ đô và cả nước.

Việc sửa đổi luật lần này nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là tinh thần về việc "trao quyền mạnh hơn, phân quyền, phân cấp toàn diện hơn" để Hà Nội tự chủ, sáng tạo và chịu trách nhiệm toàn diện đối với các vấn đề phát triển của Thủ đô.

- Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này được kỳ vọng sẽ tạo ra "đột phá của đột phá". Theo đồng chí, điểm đổi mới cốt lõi, quan trọng nhất được thể hiện trong dự thảo luật là gì?

- Điểm cốt lõi nhất chính là sự chuyển dịch mạnh mẽ từ "quản lý theo quy trình" sang "quản lý theo kết quả".

Dự thảo luật lần này không chỉ dừng lại ở việc thực thi các chính sách sẵn có mà thực hiện vai trò "thiết kế chính sách" ở tầm cao hơn để đáp ứng kỳ vọng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Dự thảo luật không chỉ phân quyền, phân cấp mà là phân quyền triệt để, toàn diện gắn với trách nhiệm giải trình rõ ràng. Tinh thần xuyên suốt là "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm", tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chủ của chính quyền Thủ đô.

- Thưa đồng chí, làm sao để việc phân quyền tối đa cho Hà Nội gắn được với việc kiểm soát quyền lực, nhất là khi thành phố được giao tới 192 thẩm quyền đặc thù?

- Đây là vấn đề mà các cơ quan thẩm tra và soạn thảo đã có tính toán, cân nhắc. Dự thảo luật thiết lập một cơ chế kiểm soát quyền lực đồng bộ thể hiện tại Chương VIII của dự thảo luật, quy định chặt chẽ trách nhiệm giám sát của Quốc hội, Chính phủ và trách nhiệm giải trình của chính quyền Thủ đô trước Quốc hội, Chính phủ và Nhân dân.

Đặc biệt, một điểm rất mới và nhân văn là cơ chế cho cán bộ, công chức được loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý trong trường hợp không tư lợi, đã tuân thủ đầy đủ các quy trình theo quy định trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nhưng vẫn xảy ra thiệt hại ngoài ý muốn. Điều này sẽ giúp khơi dậy tinh thần dám nghĩ, dám làm của đội ngũ cán bộ Thủ đô.

- Hà Nội đang đối mặt với những thách thức đô thị rất lớn như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường. Vậy dự thảo luật đã quy định như thế nào để giải quyết các vấn đề này?

- Tôi cho rằng luật đã thiết kế, quy định những giải pháp về cơ chế cơ bản phù hợp. Đáng chú ý nhất là mô hình TOD (đô thị nén gắn với nhà ga đường sắt đô thị), cho phép Hà Nội khai thác giá trị tăng thêm từ đất và không gian phát triển mới để tái đầu tư hạ tầng.

Bên cạnh đó, việc trao quyền quản lý và khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao là một tư duy rất hiện đại. Thành phố cũng có quyền áp dụng các biện pháp mạnh như xác định vùng phát thải thấp, phí giảm ùn tắc giao thông và mức xử phạt hành chính cao hơn (không quá 2 lần mức chung) để bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

- Với vai trò là hạt nhân của Vùng Thủ đô, Luật sửa đổi lần này có những quy định gì để tăng cường sự liên kết giữa Hà Nội và các tỉnh lân cận, thưa đồng chí?

- Hà Nội được xác định là hạt nhân, là cực tăng trưởng của vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước. Dự thảo luật đã dành một chương riêng để quy định về liên kết vùng. Điểm mới đáng chú ý là việc thành lập Quỹ Phát triển Vùng Thủ đô để đầu tư vào các dự án hạ tầng chung, xử lý ô nhiễm môi trường liên tỉnh và quản lý nguồn nước. Hà Nội còn được phép sử dụng ngân sách của mình để hỗ trợ các địa phương khác trong vùng hoặc đầu tư vào các công trình có tính chất liên kết nhằm phục vụ lợi ích chung. Đây là cơ chế phối hợp dựa trên sự đồng thuận và chia sẻ trách nhiệm, giúp khắc phục tình trạng "mạnh ai nấy làm" bấy lâu nay.

- Đồng chí kỳ vọng gì nếu dự án luật này được Quốc hội thông qua?

- Tôi kỳ vọng Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ tạo ra một "không gian pháp lý đủ rộng" và những "công cụ đủ mạnh" để Hà Nội bứt phá. Nếu được thực thi hiệu quả, luật sẽ không chỉ giúp Hà Nội giải quyết những bất cập nội tại mà còn giúp Thủ đô vươn tầm khu vực, trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số hàng đầu và là nơi hội tụ những giá trị văn hiến, phồn vinh, hạnh phúc. Đây không chỉ là việc riêng của Hà Nội, mà còn là trách nhiệm chung của cả nước để Thủ đô thực hiện tốt sứ mệnh tiên phong trong giai đoạn phát triển mới.

- Xin cảm ơn đồng chí!

THÚY SƯƠNG (Thực hiện)