Nền móng cho hành trình hiện thực hóa thành phố trực thuộc Trung ương

Trong lộ trình đưa Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, việc hoàn thành 4/7 tiêu chuẩn không chỉ là dấu mốc quan trọng, mà còn cho thấy một nền tảng phát triển đã dần định hình. Tuy nhiên, phía sau những con số đạt chuẩn là yêu cầu ngày càng cao về duy trì ổn định và nâng tầm chất lượng các tiêu chí, nhằm đáp ứng vai trò của một đô thị trung tâm trong giai đoạn mới.

Tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh đã đạt yêu cầu.

Hoàn thành 4 tiêu chuẩn

Theo quy định, để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, một địa phương cần đạt 7 tiêu chuẩn chính về: Quy mô dân số, diện tích tự nhiên, tỷ lệ đô thị hóa, chức năng phát triển, cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội, tỷ lệ phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã, được công nhận đô thị loại 1. Qua rà soát, Khánh Hòa hiện đã đáp ứng 4 tiêu chuẩn quan trọng của thành phố trực thuộc Trung ương, gồm: Quy mô dân số, diện tích tự nhiên, tỷ lệ đô thị hóa và vị trí, chức năng phát triển. 

Cụ thể, quy mô dân số của tỉnh đạt hơn 2,29 triệu người - không chỉ vượt ngưỡng yêu cầu đối với đô thị có yếu tố đặc thù, mà còn phản ánh sức hút dân cư của một địa phương đang phát triển năng động, đặc biệt trong các lĩnh vực du lịch, dịch vụ và công nghiệp. Về diện tích tự nhiên, với hơn 8.700km², Khánh Hòa sở hữu dư địa phát triển rộng lớn, tạo điều kiện thuận lợi để bố trí các không gian chức năng như đô thị, công nghiệp, năng lượng, du lịch và sinh thái một cách linh hoạt, lâu dài. Đây là lợi thế quan trọng, không phải địa phương nào cũng có trong quá trình phát triển đô thị quy mô lớn. Đối với tỷ lệ đô thị hóa, Khánh Hòa đạt 55,9% - mức cao so với yêu cầu tối thiểu, cho thấy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và không gian dân cư sang đô thị diễn ra rõ nét. Hệ thống đô thị của tỉnh đang từng bước được mở rộng, hình thành các cực tăng trưởng mới, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Riêng về vị trí, chức năng, Khánh Hòa đã được Trung ương xác định rõ vai trò là trung tâm dịch vụ, du lịch biển quốc tế; một cực tăng trưởng quan trọng của khu vực duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Đây là tiêu chí mang tính “định vị chiến lược”, tạo cơ sở để tỉnh phát huy vai trò dẫn dắt, lan tỏa trong phát triển vùng.

Có thể thấy, 4 tiêu chuẩn đã đạt không chỉ phản ánh quy mô phát triển, mà còn từng bước định hình cấu trúc không gian và vai trò chiến lược của Khánh Hòa trong tổng thể phát triển vùng và quốc gia. Đánh giá về nội dung này, lãnh đạo Sở Nội vụ cho biết, việc đáp ứng 4/7 tiêu chuẩn là kết quả của quá trình chuẩn bị lâu dài, có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Các tiêu chí không chỉ đạt về mặt số lượng mà còn đang từng bước tiệm cận về chất lượng theo định hướng phát triển bền vững và hiện đại, tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn tăng tốc sắp tới.

Giữ chuẩn đi đôi với nâng chuẩn

Bên cạnh những kết quả đạt được, yêu cầu đặt ra đối với Khánh Hòa trong giai đoạn tới không chỉ là “giữ chuẩn”, mà còn phải nâng chuẩn, bảo đảm tính bền vững và phù hợp với vai trò của một thành phố trực thuộc Trung ương. Theo đó, đối với tiêu chí quy mô dân số, tỉnh cần tiếp tục thu hút dân cư, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao, gắn với phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn. Với tiêu chí diện tích tự nhiên, trọng tâm là khai thác hiệu quả không gian phát triển, sử dụng hợp lý nguồn lực đất đai, tránh dàn trải, nâng cao giá trị sử dụng.

Tiêu chuẩn quy mô dân số để lên thành phố trực thuộc Trung ương, theo đánh giá tỉnh đã đạt yêu cầu.

Ông Lê Minh Tiến - Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, với tỷ lệ đô thị hóa đạt 55,9%, Khánh Hòa đang đứng trước cơ hội bứt phá, nhưng cũng đối mặt với yêu cầu chuyển từ “tăng nhanh” sang “tăng chất”. Đô thị hóa trong giai đoạn tới không chỉ là mở rộng không gian, mà phải là quá trình tái cấu trúc toàn diện, gắn chặt với hạ tầng, kinh tế và chất lượng sống.

Theo đó, tỉnh cần mở rộng không gian đô thị có kiểm soát, hình thành các cực tăng trưởng mới như: Nha Trang, Cam Lâm, Vạn Ninh (gắn với Khu Kinh tế Vân Phong), Phan Rang…, từng bước định hình mạng lưới đô thị đa cực, giảm áp lực cho đô thị trung tâm hiện hữu. Song song đó, hạ tầng phải đóng vai trò “đòn bẩy”, ưu tiên các dự án giao thông liên vùng, hệ thống cấp - thoát nước, chống ngập, hạ tầng số và đô thị thông minh, qua đó tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Cùng với đó, phát triển nhà ở, đặc biệt là nhà ở xã hội, nhà ở công nhân cần được đẩy mạnh nhằm thu hút dân cư vào đô thị; đồng thời kiểm soát thị trường bất động sản, hạn chế tình trạng đầu cơ, “đô thị hóa trên giấy”. Bên cạnh việc mở rộng, nâng cấp các đô thị hiện hữu cũng là yêu cầu cấp thiết, không chỉ tăng về số lượng mà còn nâng cao chất lượng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, gia tăng không gian công cộng và cải thiện môi trường sống.

Nhiều chuyên gia cho rằng, việc duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí đã đạt đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành, địa phương, với lộ trình và giải pháp cụ thể, gắn trách nhiệm của từng đơn vị. Đây cũng chính là yêu cầu chuyển từ “phát triển theo chiều rộng” sang “phát triển theo chiều sâu”, lấy chất lượng đô thị làm thước đo trung tâm.

Từ nền tảng 4 tiêu chuẩn đã đạt, Khánh Hòa không chỉ có lợi thế để bứt phá, mà còn đứng trước yêu cầu phải phát triển nhanh hơn, bền vững hơn và chất lượng hơn. Đây sẽ là tiền đề quan trọng để tỉnh tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí còn lại, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trong thời gian tới.

MẠNH HÙNG