Chủ động phòng ngừa bệnh viêm não mô cầu

Những ca mắc và tử vong do bệnh viêm não mô cầu được ghi nhận gần đây tại một số địa phương trên cả nước khiến nhiều người lo ngại về mức độ nguy hiểm của bệnh. Trao đổi với phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa, bác sĩ Nguyễn Đức Tình - Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Khánh Hòa cho biết: 

- Viêm não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính nhóm B, do vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis gây ra, lây truyền trực tiếp do tiếp xúc với dịch tiết mũi, hầu, họng của người bệnh hoặc người lành mang trùng. Bệnh dễ lây trong môi trường đông người và có thể diễn biến rất nhanh trong vòng 48 giờ, thậm chí có thể tử vong trong vòng 24 giờ nếu ở thể tối cấp. Đáng lưu ý, có khoảng 10 - 20% người mang vi khuẩn không có triệu chứng, trở thành nguồn lây âm thầm trong cộng đồng. Tại những vùng có dịch, tỷ lệ này có thể lên tới 30 - 40%. 

Bác sĩ Nguyễn Đức Tình.

Theo số liệu của Bộ Y tế, từ đầu năm đến nay, cả nước ghi nhận 24 trường hợp mắc viêm não mô cầu, trong đó có 4 trường hợp tử vong. Trẻ dưới 15 tuổi chiếm khoảng 46% số ca mắc. So với cùng kỳ năm 2025, số ca mắc tăng gần 50%. Riêng giữa tháng 10, TP. Hồ Chí Minh ghi nhận 4 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 1 trường hợp tử vong.

Tại Khánh Hòa, từ đầu năm đến nay, tỉnh chưa ghi nhận trường hợp mắc viêm não mô cầu. Tuy nhiên, những năm trước vẫn có các trường hợp mắc bệnh xuất hiện rải rác. Với đặc thù là địa phương có hoạt động giao lưu, đi lại thường xuyên, nguy cơ bệnh xâm nhập luôn hiện hữu. 

- Bệnh viêm não mô cầu nguy hiểm như thế nào và có những triệu chứng đặc trưng gì, thưa bác sĩ?

- Bệnh có tỷ lệ tử vong từ 8 - 15%, có thể lên đến 50% nếu không được điều trị kịp thời. Người bệnh sống sót vẫn có nguy cơ gặp các di chứng nặng nề như: Điếc, liệt hoặc chậm phát triển tâm thần.

Bệnh nguy hiểm ở chỗ khó chẩn đoán sớm, những triệu chứng ở giai đoạn đầu như: Sốt, đau đầu, mệt mỏi dễ nhầm lẫn với các bệnh hô hấp thông thường như cúm. Đến khi có các triệu chứng điển hình như: Tử ban, cứng cổ, suy giảm ý thức thì thường đã sau 13 đến 22 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng đầu tiên, lúc này bệnh đã chuyển sang giai đoạn đe dọa tính mạng.

Các triệu chứng của bệnh thường khởi phát đột ngột và tiến triển nhanh. Người dân cần đặc biệt lưu ý một số dấu hiệu điển hình như: Sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, cứng cổ. Ngoài ra, một dấu hiệu rất đặc trưng là xuất hiện ban xuất huyết trên da với những nốt đỏ tím, không mất đi khi ấn vào. Ở trẻ nhỏ, biểu hiện có thể không điển hình như: Quấy khóc, bỏ bú, ngủ li bì hoặc co giật.

Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi từ trẻ nhỏ, thanh thiếu niên đến người trưởng thành. Trong đó, nhóm nguy cơ cao bao gồm: Trẻ nhỏ dưới 5 tuổi; thanh thiếu niên; người sống trong môi trường tập thể như ký túc xá, trường học, viện dưỡng lão; người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch.

Người dân được tư vấn trước khi tiêm vắc xin phòng bệnh tại Cơ sở tiêm chủng SAFPO Nha Trang.

- Ngành y tế đang triển khai các biện pháp gì để phòng ngừa nguy cơ bệnh viêm não mô cầu có thể xuất hiện trên địa bàn tỉnh?

- Thực hiện chỉ đạo của Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Khánh Hòa đã triển khai đồng bộ các biện pháp như: Tăng cường giám sát để phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ tại cộng đồng và cơ sở y tế; phối hợp điều tra dịch tễ, lấy mẫu xét nghiệm, xử lý triệt để các ổ dịch nếu có; hướng dẫn điều trị dự phòng cho những người tiếp xúc gần với ca bệnh. Đồng thời, đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người dân về dấu hiệu nhận biết, đường lây truyền và các biện pháp phòng bệnh. Ngoài ra, trung tâm sẽ tổ chức tập huấn chuyên môn cho cán bộ y tế các tuyến về giám sát, chẩn đoán, điều trị và xử lý ổ dịch, bảo đảm sẵn sàng ứng phó với các tình huống có thể xảy ra.

- Để chủ động phòng bệnh viêm não mô cầu, người dân cần lưu ý những gì, thưa bác sĩ?

- Tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Trẻ từ 6 tuần tuổi đã có thể tiêm phòng. Bên cạnh đó, người dân cần giữ gìn vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, súc miệng bằng nước muối, giữ môi trường sống thông thoáng, sạch sẽ; có chế độ dinh dưỡng hợp lý, tập luyện thể dục, thể thao thường xuyên để nâng cao sức đề kháng. Khi đến nơi đông người hoặc tiếp xúc với người nghi mắc bệnh, cần đeo khẩu trang để hạn chế lây nhiễm.

Đặc biệt, khi có triệu chứng sốt cao, đau đầu, nổi ban…, người dân không nên chủ quan mà cần đi khám sớm. Việc phát hiện và điều trị kịp thời sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng và tử vong.

- Xin cảm ơn bác sĩ!

THẢO LY (Thực hiện)