Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh: Dấu ấn 50 năm hình thành và phát triển 

Sau hơn 50 năm hình thành và phát triển, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh (ULAW) tiếp tục khẳng định vị thế của một cơ sở đào tạo luật trọng điểm trong nghiên cứu, phản biện và tham vấn chính sách. Các thành tựu về học thuật, hoạt động xây dựng pháp luật đã minh chứng cho đóng góp ngày càng sâu rộng của nhà trường vào tiến trình hoàn thiện thể chế, phát triển đất nước. 

Vị thế bồi đắp qua nửa thế kỷ

Năm 2026 là dấu mốc quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển của Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh, là năm kỷ niệm 50 năm thành lập trường (1976 - 2026) và 30 năm mang tên Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh (1996 - 2026). Từ nhiệm vụ đào tạo cán bộ tư pháp cho khu vực phía Nam sau ngày đất nước thống nhất, trên cơ sở hợp nhất Phân hiệu Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh và Khoa Luật thuộc Trường Đại học Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, trường từng bước lớn mạnh và chính thức mang tên Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh vào ngày 30-3-1996. 

Cơ sở Bình Triệu (nay thuộc phường Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh) của Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh vào năm 1997.

Cơ sở Nguyễn Tất Thành, quận 4 (nay thuộc phường Xóm Chiếu, TP. Hồ Chí Minh) của Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh những ngày đầu thành lập.

Qua các thời kỳ, ULAW không chỉ trang bị kiến thức quy phạm pháp luật mà còn chú trọng rèn luyện năng lực lập luận, phản biện, nhận diện xung đột lợi ích và tìm kiếm giải pháp pháp lý trong bối cảnh thực tiễn phức tạp. Vị thế của ULAW luôn gắn liền với chiến lược phát triển giáo dục pháp luật cấp quốc gia. Với tinh thần chỉ đạo của Chính phủ tại Quyết định số 549, ngày 4-4-2013 phê duyệt Đề án tổng thể “Xây dựng Trường Đại học Luật Hà Nội và Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh thành các trường trọng điểm đào tạo cán bộ về pháp luật” và Quyết định số 1156, ngày 30-9-2022 phê duyệt Đề án tổng thể “Tiếp tục xây dựng Trường Đại học Luật Hà Nội và Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh thành các trường trọng điểm đào tạo cán bộ về pháp luật”, ULAW đã và đang từng bước thực hiện trọng trách của trường trong cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, đóng góp trực tiếp vào công tác xây dựng, tổ chức thi hành và hoàn thiện pháp luật. Hơn 70.000 cựu người học tại ULAW đang làm việc tại các cơ quan công quyền, hệ thống tư pháp, tổ chức hành nghề và doanh nghiệp là minh chứng rõ nét cho thành quả 50 năm xây dựng và phát triển của trường. Các thế hệ trưởng thành từ ULAW đã tạo nên mạng lưới kết nối chặt chẽ giữa giảng đường với thực tiễn pháp lý, đóng góp kinh nghiệm nghề nghiệp quý báu cho hoạt động nghiên cứu và bồi dưỡng nhân lực. Đến cuối năm 2025, trường có quy mô đào tạo 14.340 người học.

Cơ sở Bình Triệu của Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh hiện nay.

Bên cạnh đó, giai đoạn 2023 - 2025, nhà trường có 129 sản phẩm nghiên cứu quốc tế (gồm 86 bài báo thuộc danh mục ISI/Scopus), công bố 630 bài báo trên các tạp chí trong nước, được Hội đồng Giáo sư Nhà nước công nhận và xuất bản 64 đầu sách chuyên khảo, tham khảo. Nhà trường đã triển khai 149 đề tài khoa học các cấp, bao gồm 2 đề tài cấp Nhà nước, 16 đề tài cấp bộ, tỉnh, thành phố và 131 đề tài cấp trường. Đáng chú ý, ấn phẩm tiếng Anh Vietnamese Journal of Legal Sciences thuộc hệ thống Tạp chí Khoa học Pháp lý Việt Nam đã chính thức gia nhập cơ sở dữ liệu Scopus, qua đó mở rộng cánh cửa đối thoại giữa giới luật học Việt Nam với cộng đồng học thuật quốc tế, đồng thời tạo động lực nâng cao chuẩn mực công bố khoa học trong nước. ULAW đã tổ chức 147 khóa đào tạo, bồi dưỡng pháp luật; ký kết 35 thỏa thuận hợp tác quốc tế và 21 thỏa thuận trong nước. Các chương trình hợp tác và bồi dưỡng nghiệp vụ giúp ULAW mở rộng khả năng tiếp cận tri thức mới, đẩy mạnh trao đổi chuyên môn, đồng thời gắn kết đội ngũ giảng viên, nhà khoa học với thực tiễn quản lý, xét xử và kinh doanh. 

Cơ sở Nguyễn Tất Thành của Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh hiện nay.

Giá trị phụng sự xã hội từ hoạt động học thuật của ULAW còn thể hiện rõ nét qua các diễn đàn góp ý xây dựng pháp luật. Các hội thảo góp ý dự thảo Luật Việc làm (sửa đổi) năm 2024, dự thảo Luật Thi hành án dân sự năm 2025 và nhiều diễn đàn khác đã tạo không gian để giới chuyên gia pháp lý, cơ quan quản lý và người làm thực tiễn trao đổi những bất cập về quy định, thủ tục, cơ chế bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể. Qua đó, nhà trường góp phần làm sáng tỏ tính khả thi của dự thảo và dữ liệu, những hệ quả pháp lý khi áp dụng vào đời sống. 

Khẳng định bản sắc nghiên cứu và vị thế học thuật

Trải qua nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh đã từng bước kiến tạo một môi trường nghiên cứu pháp lý có chiều sâu, đề cao sự nghiêm cẩn trong tư duy khoa học, tính độc lập của lập luận và giá trị ứng dụng của tri thức. Bản sắc ấy được bồi đắp qua nhiều thế hệ giảng viên, nhà khoa học, thể hiện trong hoạt động nghiên cứu lý luận, bình luận thực tiễn xét xử, nghiên cứu so sánh pháp luật và tìm kiếm những giải pháp trước các vấn đề pháp lý mới. Đặc biệt, với hơn hai thập niên đào tạo trình độ tiến sĩ luật, ULAW đã góp phần phát triển đội ngũ chuyên gia, giảng viên và nhà nghiên cứu trình độ cao, tạo nền tảng cho sự kế thừa và phát triển những giá trị học thuật trong ngành luật Việt Nam.

Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng II - phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước ghi nhận những đóng góp xuất sắc của nhà trường trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo.

Văn hóa nghiên cứu của ULAW còn được nuôi dưỡng từ giảng đường, nơi sinh viên sớm tiếp cận phương pháp nghiên cứu khoa học, hình thành tư duy phản biện và năng lực khám phá những vấn đề pháp lý đương đại. Riêng năm học 2023 - 2024, sinh viên nhà trường đã hoàn thành bảo vệ 542 đề tài nghiên cứu khoa học, trong đó 90 đề tài đạt giải cấp khoa và 66 đề tài đạt giải cấp trường. Năm 2025, nhóm sinh viên Khoa Luật Hình sự tiếp tục ghi dấu ấn với giải nhì Giải thưởng Khoa học và Công nghệ dành cho sinh viên trong các cơ sở giáo dục đại học do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức, với công trình nghiên cứu so sánh về trách nhiệm hình sự liên quan đến phương tiện tự hành. Những thành tích này phản ánh sự tiếp nối của truyền thống học thuật và khả năng tiếp cận các vấn đề pháp luật mới của thế hệ nghiên cứu trẻ.

Hội thảo khoa học cấp quốc gia “40 năm đổi mới ở Việt Nam (1986 - 2026): Lý luận, thực tiễn và định hướng phát triển” do ULAW tổ chức.

Đáng chú ý, nhiều kết quả nghiên cứu của ULAW đã nhận được sự quan tâm và phản hồi từ các cơ quan thực thi pháp luật. Năm 2023, những luận giải tại Hội thảo về chứng cứ và chứng minh trong giải quyết vụ án hình sự được Tòa án nhân dân tỉnh Tây Ninh phản hồi về việc vận dụng trong nghiên cứu hồ sơ, xét xử; đồng thời được Tạp chí Kiểm sát thuộc Viện Kiểm sát nhân dân tối cao ghi nhận giá trị tham khảo và chia sẻ dữ liệu nghiên cứu. Những kết quả này cho thấy khả năng đóng góp của khoa học pháp lý vào việc nâng cao chất lượng áp dụng pháp luật, đồng thời khẳng định ý nghĩa thực tiễn của hoạt động nghiên cứu chuyên sâu.

Trên bình diện quốc tế, ULAW từng bước mở rộng phạm vi đối thoại học thuật thông qua các diễn đàn nghiên cứu chuyên ngành và liên ngành. Riêng năm 2024, nhà trường tổ chức 6 hội thảo quốc tế, tập trung vào những vấn đề có ý nghĩa thời sự như hài hòa hóa pháp luật giữa các quốc gia ASEAN, giải quyết tranh chấp lao động bằng hòa giải và trọng tài, phát triển bền vững tiểu vùng sông Mê Kông và chính sách pháp luật về công trình xanh. Sự tham gia của các học giả, chuyên gia trong và ngoài nước góp phần thúc đẩy nghiên cứu so sánh, trao đổi kinh nghiệm lập pháp, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận những xu hướng phát triển mới của khoa học pháp lý thế giới.

Tiếp nối truyền thống ấy, ngày 16-10-2026, ULAW tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “40 năm đổi mới ở Việt Nam (1986 - 2026): Lý luận, thực tiễn và định hướng phát triển”, quy tụ 66 tham luận từ hơn 50 cơ quan, đơn vị trên cả nước. Hội thảo tiếp cận công cuộc đổi mới qua sự giao thoa giữa luật học, kinh tế học, chính trị học và các khoa học xã hội, tập trung luận giải những vấn đề về hoàn thiện thể chế, Nhà nước pháp quyền, hiệu quả quản trị và phát triển bền vững. Hội thảo tiếp tục khẳng định năng lực quy tụ tri thức liên ngành của ULAW, góp phần bổ sung cơ sở khoa học cho những định hướng phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Đóng góp trong quá trình hoạch định chính sách

Minh chứng sinh động cho năng lực gắn kết nghiên cứu với thực tiễn của ULAW là những đóng góp vào quá trình xây dựng Luật Phát triển đô thị năm 2026 thông qua việc phối hợp với HĐND TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo “Luật đô thị đặc biệt - Đột phá thể chế cho thành phố Hồ Chí Minh”. Các nội dung thảo luận về phân quyền, quản trị đô thị, tài chính, nguồn lực và kinh nghiệm quốc tế đã cung cấp luận cứ quan trọng cho việc xây dựng đạo luật mang tính bước ngoặt của thành phố. Tinh thần đồng hành ấy tiếp tục thể hiện qua hoạt động tư vấn, góp ý các dự thảo nghị quyết, quyết định triển khai Luật Phát triển đô thị. Đội ngũ giảng viên, chuyên gia pháp lý của ULAW đã khẳng định vai trò nòng cốt trong những nhiệm vụ đòi hỏi khắt khe về tính hợp hiến, tính thống nhất của hệ thống pháp luật và hiệu quả thực thi. 

Tiếp nối thành công đó, ULAW và UBND TP. Hồ Chí Minh đã ký kết kế hoạch phối hợp giai đoạn 2026 - 2030 về xây dựng thể chế, chính sách pháp luật và thực hiện các nhiệm vụ tư pháp. Khuôn khổ hợp tác bao trùm các nhóm việc trọng tâm: Góp ý, đánh giá tác động chính sách; phòng ngừa tranh chấp đầu tư quốc tế; tư vấn tháo gỡ vướng mắc cho các dự án tồn đọng; hỗ trợ công tác tố tụng và thi hành án hành chính; đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ và nghiên cứu khoa học theo đặt hàng của thành phố. 

ULAW và UBND TP. Hồ Chí Minh ký kết kế hoạch phối hợp giai đoạn 2026 - 2030 về xây dựng thể chế, chính sách pháp luật và thực hiện các nhiệm vụ tư pháp.

Tiến sĩ Lê Trường Sơn - Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng ULAW nhấn mạnh, uy tín học thuật của nhà trường được bồi đắp từ chất lượng luận cứ khoa học, tính khách quan trong tư vấn và giá trị cống hiến cho xã hội. ULAW sẽ huy động các nhóm chuyên gia phù hợp, gắn từng nhiệm vụ với yêu cầu, tiến độ và sản phẩm đầu ra cụ thể nhằm đồng hành hiệu quả cùng thành phố giải quyết các bài toán pháp lý. Sự hợp tác chặt chẽ với chính quyền TP. Hồ Chí Minh cũng giúp ULAW đưa các tình huống thực tế về đầu tư, tranh chấp và quản trị đô thị vào hoạt động nghiên cứu, giảng dạy. Nhờ đó, kinh nghiệm thực tiễn được chuyển hóa thành chất liệu học thuật sống động, giúp giảng viên cập nhật kiến thức thực tế, đổi mới phương pháp sư phạm và rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề cho người học. 

Bước sang chặng đường mới, định hướng phát triển của ULAW tiếp tục kết hợp hài hòa giữa chiều sâu chuyên ngành và tư duy tiếp cận liên ngành. ULAW định hướng xây dựng theo mô hình đại học nghiên cứu đa ngành, đa lĩnh vực dựa trên 3 trụ cột: Pháp luật; Kinh doanh và Quản lý; Kinh tế và Khoa học Chính trị. Sự gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, nghiên cứu và tham vấn chính sách chính là chìa khóa để bản sắc ULAW tiếp tục tỏa sáng trong giai đoạn mới. Trên nền tảng tri thức và bề dày kinh nghiệm tích lũy qua 50 năm, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh đang không ngừng mở rộng đóng góp cho đời sống pháp lý Việt Nam, góp phần nâng tầm chất lượng thể chế bằng những công trình nghiên cứu chiều sâu, tiếng nói phản biện trách nhiệm và sự đồng hành bền bỉ cùng sự nghiệp phát triển đất nước. 

HOÀNG DUNG - HỒNG GIANG