Chủ động ứng phó trong mùa mưa bão

UBND tỉnh vừa phê duyệt điều chỉnh, bổ sung Phương án ứng phó thiên tai theo cấp độ rủi ro thiên tai trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa năm 2026. Điểm đáng chú ý là các tình huống thiên tai được cụ thể hóa theo từng cấp độ, địa bàn, khu vực xung yếu, quy mô sơ tán và lực lượng tham gia. Qua đó, các địa phương có cơ sở triển khai ứng phó từ sớm, hạn chế thấp nhất thiệt hại do mưa lớn, bão mạnh gây ra.

Cụ thể hóa từng tình huống, từng địa bàn

Phương án tập trung vào 2 nhóm thiên tai có nguy cơ gây thiệt hại lớn là bão, áp thấp nhiệt đới và mưa lớn gây ngập lụt, lũ, lũ quét, sạt lở đất. Theo nhận định, từ tháng 9 đến tháng 12, mưa lớn có khả năng tập trung chủ yếu trong tháng 10 và 11; nguy cơ xuất hiện các đợt mưa lớn trong thời gian ngắn vẫn ở mức cao. Từ nay đến cuối năm, khoảng 1-2 cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới có khả năng ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến Khánh Hòa.

Nuôi trồng thủy sản trên biển là một trong những khu vực xung yếu khi có bão mạnh. Ảnh: MẠNH HÙNG

Thực tế mùa mưa lũ năm 2025 cho thấy thiên tai trên địa bàn tỉnh diễn biến phức tạp, gây thiệt hại lớn. Trong năm xảy ra 2 cơn bão và 6 đợt mưa lớn; riêng tháng 11 có 4 đợt mưa lũ vượt mức lịch sử. Mực nước sông Dinh tại Ninh Hòa đạt 6,77m, cao hơn 1,07m so với báo động 3; sông Cái Nha Trang tại Đồng Trăng đạt 13,14m, cao hơn 2,14m so với báo động 3. Thiên tai làm 22 người chết, 20 người bị thương; 89 nhà bị sập hoàn toàn, 290 nhà bị hư hỏng. Tổng thiệt hại do lũ lụt ước khoảng 6.018 tỷ đồng, chưa tính thiệt hại về tài sản của người dân.

Từ thực tế đó, phương án năm 2026 xây dựng các kịch bản ứng phó tương ứng với từng cấp độ rủi ro. Với tình huống mưa lớn từ 200 - 500mm trong 24 giờ, mực nước trên một số sông có thể vượt báo động 3 từ 1m trở lên, thậm chí tiệm cận hoặc vượt mức lũ lịch sử ở một số khu vực hạ lưu. Vì vậy, việc xác định trước các vùng ngập sâu, khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở, số hộ cần di dời, địa điểm tập kết và tuyến đường sơ tán có ý nghĩa quan trọng trong xử lý tình huống.

Với kịch bản bão cấp 10, giật cấp 11-12 có khả năng đổ bộ, hoàn lưu bão kết hợp triều cường có thể gây biển động mạnh, sóng cao 3 - 4m. Với kịch bản bão cấp 14-16, phạm vi ảnh hưởng và quy mô sơ tán tại các địa bàn ven biển sẽ rất lớn. Theo phương án, phường Nha Trang dự kiến có 4.702 hộ với hơn 20.000 người cần sơ tán; phường Nam Nha Trang có hơn 4.000 hộ với gần 15.700 người. Các địa bàn ven biển khác cũng xác định những khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi nước biển dâng để chủ động phương án di dời.

Phương án sát với thực tế cơ sở

Địa hình Khánh Hòa có nhiều khu vực núi xen kẽ đồng bằng, hệ thống sông, suối ngắn và dốc. Khi xuất hiện mưa lớn, nước trên sông, suối có thể dâng nhanh, gây ngập vùng thấp; trong khi khu vực miền núi tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở đất. Do đó, việc đưa các tình huống thiên tai về từng địa bàn, từng khu vực nguy hiểm giúp chính quyền cơ sở chủ động hơn trong công tác phòng ngừa.

Đơn vị thi công đang đẩy nhanh tiến độ công trình khắc phục hậu quả thiên tai trên địa bàn xã Tây Khánh Vĩnh.

Tại xã Khánh Vĩnh, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự xã đã rà soát, xác định các khu vực có nguy cơ xảy ra thiên tai, nhóm dân cư bị ảnh hưởng và phương án sơ tán. Theo ông Nguyễn Trọng Linh - Phó Chủ tịch UBND xã, địa phương xác định 4 khu vực có nguy cơ sạt lở và 5 khu vực có nguy cơ ngập lụt dọc sông Cái và sông Khế. Các khu vực này được theo dõi thường xuyên; khi thiên tai xảy ra, việc sơ tán người dân sẽ được thực hiện theo từng khu vực, phù hợp với mức độ nguy hiểm. Lương thực, nước uống và các nhu yếu phẩm cũng được chuẩn bị để hỗ trợ người dân khi phải di dời.

Tại xã Tây Khánh Vĩnh, việc rà soát các khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở cũng được thực hiện thường xuyên. Địa phương xác định cụ thể các điểm xung yếu, số hộ có khả năng bị ảnh hưởng, đồng thời ưu tiên phương án hỗ trợ trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật và người mắc bệnh nặng. Theo ông Nguyễn Văn Sỹ - Phó Chủ tịch UBND xã, việc gắn các điểm nguy hiểm với từng khu dân cư, từng hộ dân giúp lực lượng tại chỗ nhanh chóng tiếp cận, hỗ trợ và tổ chức di dời khi có tình huống xảy ra.

Tại phường Tây Nha Trang, địa phương xác định 28 điểm có nguy cơ ngập sâu, với quy mô ảnh hưởng có thể lên đến 10.048 hộ, 55.608 người. Đây là cơ sở để địa phương chủ động xây dựng phương án phân vùng, tổ chức sơ tán theo từng cấp độ, tránh tình trạng khi mưa lũ xảy ra mới xác định khu vực và người dân cần di dời.

Cùng với phương án sơ tán, các địa phương phải duy trì lực lượng trực 24/24 giờ, theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa, lũ; chuẩn bị lực lượng cứu hộ, cứu nạn và phương tiện cần thiết. Tại những khu vực ngập sâu, dòng chảy xiết, cầu, cống, ngầm tràn nguy hiểm phải bố trí cảnh báo, chốt trực và tổ chức phân luồng, không để người dân đi qua khi không bảo đảm an toàn.

Chủ động bảo đảm an toàn ven biển

Đối với khu vực ven biển, yêu cầu bảo đảm an toàn cho tàu thuyền, lồng bè và người lao động được đặt lên hàng đầu. Toàn tỉnh hiện có hơn 5.000 tàu cá, hơn 4.000 bè và hơn 74.000 lồng nuôi thủy sản với hơn 8.800 lao động, cùng 7 khu neo đậu tránh trú bão. Khi có thông tin về bão, áp thấp nhiệt đới, các địa phương phải nhanh chóng thống kê, xác định vị trí tàu thuyền, hướng dẫn phương tiện vào nơi tránh trú; đồng thời yêu cầu người dân gia cố lồng bè, đưa toàn bộ lao động lên bờ.

Việc sơ tán người trên tàu, lồng bè phải hoàn thành trước thời điểm dự kiến bão, áp thấp nhiệt đới đổ bộ từ 2 - 4 giờ. Các điểm tránh trú trên đất liền phải bảo đảm an toàn, không nằm trong vùng ngập sâu, thuận lợi giao thông, có điều kiện cung cấp lương thực, thuốc men và bảo đảm an ninh, trật tự.

Tại các xã, phường ven biển, phương án cũng được cụ thể hóa đến từng khu dân cư. Chính quyền phải rà soát các hộ ở vùng thấp trũng, nhà ở không bảo đảm an toàn, khu vực ven biển và các đảo để xây dựng phương án di dời phù hợp. Mục tiêu là không để người dân ở lại khu vực nguy hiểm khi bão mạnh xảy ra, đồng thời không để xảy ra tình trạng người dân quay trở lại biển khi điều kiện chưa an toàn.

Cùng với bảo vệ người dân, các đơn vị quản lý công trình thủy lợi cũng phải chủ động vận hành hồ chứa, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du. Trước mùa mưa lũ, các hồ, đập, kênh mương, trạm bơm, cống tiêu thoát nước được kiểm tra, phát hiện và xử lý những vị trí hư hỏng, xuống cấp; đồng thời chuẩn bị nhân lực, vật tư, thiết bị theo phương châm “4 tại chỗ”.

Việc điều chỉnh, bổ sung phương án ứng phó thiên tai theo hướng cụ thể hóa từng tình huống, từng địa bàn và quy mô ảnh hưởng tạo cơ sở để công tác phòng, chống thiên tai chuyển từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa. Khi phương án được chuẩn bị đến từng khu vực, từng hộ dân, từng tuyến sơ tán và lực lượng tại chỗ, khả năng xử lý tình huống sẽ nhanh hơn, góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân khi mưa lớn, bão mạnh xảy ra.

CÔNG ĐỊNH - VĂN KỲ