Từng bước tầm soát miễn phí bệnh tan máu bẩm sinh

Từ những đợt hiến máu tình nguyện, Trung tâm Huyết học - Truyền máu Khánh Hòa đang từng bước đưa hoạt động tầm soát miễn phí bệnh tan máu bẩm sinh (Thalassemia), thiếu máu, thiếu sắt đến người dân. Qua đó giúp phát hiện sớm những bất thường về máu, nhất là ở người trẻ, góp phần chủ động chăm sóc sức khỏe.

Mục tiêu khám sàng lọc cho 10.000 người 

Tham gia hiến máu tình nguyện lần thứ 3, chị Trương Nguyễn Phương Thy, nhân viên Công ty Cổ phần Vega City (phường Bắc Nha Trang) không chỉ hiến 250ml máu mà còn đăng ký tầm soát miễn phí các bệnh lý về máu. Với chị, đây là cơ hội thuận tiện để kiểm tra, phát hiện sớm những bất thường về sức khỏe. “Tôi có ý định đi khám sức khỏe nhưng chưa sắp xếp được thời gian. Nay có chương trình kết hợp như thế này rất thuận tiện và phù hợp với nhu cầu của tôi. Những chương trình như vậy rất hữu ích, nhất là với những người trẻ chuẩn bị lập gia đình”, chị Thy chia sẻ.

Cán bộ y tế Trung tâm Huyết học - Truyền máu Khánh Hòa thực hiện công đoạn xét nghiệm tầm soát bệnh lý Thalassemia, thiếu máu, thiếu sắt.

Tham gia hiến máu tại phường Tây Nha Trang, chị Thân Ngô Thùy Dương (25 tuổi, phường Tây Nha Trang) bất ngờ khi kết quả tầm soát nghi ngờ mang gene Thalassemia, bởi trước đó sức khỏe của chị hoàn toàn bình thường. "Ban đầu tôi cũng hơi lo, nhưng sau khi được tư vấn, tôi an tâm hơn và dự định đi xét nghiệm chuyên sâu để xác định. Việc tầm soát chủ động rất có ích với những người trẻ, giúp họ biết được tình trạng sức khỏe của bản thân. Nếu phát hiện mang gene bệnh trước khi lập gia đình, các cặp đôi có thể chủ động kiểm tra sức khỏe và được tư vấn trước khi mang thai, từ đó có sự chuẩn bị và chủ động hơn", chị cho biết.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Lương Quang Thạch - Phó Giám đốc Trung tâm Huyết học - Truyền máu Khánh Hòa, từ tháng 7 đến hết tháng 12-2026, trung tâm triển khai chương trình khám sàng lọc miễn phí bệnh Thalassemia, thiếu máu, thiếu sắt trên phạm vi toàn tỉnh, với mục tiêu khám sàng lọc cho 10.000 người. Chương trình nhằm phát hiện sớm người mang gene bệnh, các trường hợp có nguy cơ cao để được tư vấn, quản lý, điều trị, chuyển tuyến kịp thời. Qua đó, góp phần giảm nguy cơ trẻ sinh ra mắc Thalassemia thể nặng, nâng cao chất lượng dân số; đồng thời phát hiện nguy cơ thiếu sắt ở người hiến máu, góp phần bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng nguồn máu hiến.

Chương trình dự kiến sàng lọc 3.000 người hiến máu tình nguyện, 4.000 học sinh, sinh viên, 1.000 người dân các xã miền núi, 1.000 cặp đôi chuẩn bị kết hôn, 500 phụ nữ chuẩn bị mang thai và 500 người có tiền sử gia đình mắc Thalassemia. Việc tầm soát được tổ chức tại các điểm tiếp nhận máu tập trung của Trung tâm Huyết học - Truyền máu Khánh Hòa, các đợt tiếp nhận máu lưu động, các trường THCS, THPT, cao đẳng, đại học. Người tham gia được khám lâm sàng, thực hiện các xét nghiệm sàng lọc; trường hợp nghi ngờ mang gene Thalassemia được chỉ định xét nghiệm chuyên sâu. Sau tầm soát, người tham gia được phân loại nguy cơ để tư vấn, theo dõi hoặc chuyển tuyến phù hợp.

Mở rộng tầm soát

Để triển khai kế hoạch, Trung tâm Huyết học - Truyền máu Khánh Hòa đã thành lập các tổ sàng lọc tại các điểm ghép và địa điểm hiến máu cộng đồng; đồng thời phối hợp với một số bệnh viện, trung tâm y tế khu vực tầm soát trong các đợt khám sức khỏe miễn phí cho người dân tại các xã, phường. Đến nay, trung tâm đã thực hiện sàng lọc cho hơn 200 lượt người tại điểm tiếp nhận máu tập trung và hơn 500 lượt tại các điểm hiến máu cộng đồng.

Cán bộ y tế Trung tâm Huyết học - Truyền máu Khánh Hòa lấy mẫu máu xét nghiệm tầm soát bệnh tan máu bẩm sinh, thiếu máu, thiếu sắt cho người hiến máu tình nguyện.

Kết quả bước đầu cho thấy, trong nhóm được xét nghiệm, tỷ lệ phát hiện dấu hiệu liên quan đến Thalassemia là hơn 10%, tỷ lệ thiếu máu, thiếu sắt khoảng 12%. Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Tứ Nam Khánh Hòa - Trung tâm Huyết học - Truyền máu Khánh Hòa cho rằng, mục tiêu quan trọng của sàng lọc Thalassemia là phát hiện sớm người mang gene bệnh để có biện pháp dự phòng và tư vấn di truyền kịp thời. Đặc biệt, với các cặp vợ chồng trẻ, tư vấn trước hôn nhân và trước khi mang thai giúp lựa chọn phương án sinh con phù hợp, hạn chế nguy cơ sinh con mắc bệnh. Việc sàng lọc cũng góp phần giảm gánh nặng điều trị, chi phí cho gia đình và xã hội. "Từ tháng 9, khi học sinh, sinh viên trở lại trường, trung tâm sẽ tập trung triển khai sàng lọc ở nhóm đối tượng này. Đây là một trong những nhóm nòng cốt của chương trình, nhằm chủ động phát hiện, dự phòng bệnh từ sớm”, bác sĩ chuyên khoa II Lương Quang Thạch cho biết.

Cùng với mở rộng nhóm đối tượng, Trung tâm Huyết học - Truyền máu Khánh Hòa hướng đến xây dựng cơ sở dữ liệu ban đầu về Thalassemia và thiếu máu, thiếu sắt trên địa bàn tỉnh; nâng cao nhận thức về tầm soát bệnh di truyền, nhất là khám sức khỏe trước hôn nhân và trước khi mang thai. Qua đó, từng bước hình thành thói quen chủ động tầm soát, góp phần xây dựng cộng đồng khỏe mạnh và nâng cao chất lượng dân số.

C.ĐAN