05:36, 18/11/2026

Khám phá nét đẹp văn hóa dân tộc Chăm ở Phước Hữu

LÂM ANH

Không chỉ có những điểm đến mang giá trị lịch sử, kiến trúc và tín ngưỡng, xã Phước Hữu còn sở hữu nhiều phong tục, nghệ thuật trình diễn dân gian, ẩm thực và nếp sống được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đây là nguồn tài nguyên văn hóa để địa phương từng bước khai thác, tạo dấu ấn riêng để phát triển du lịch.

Những di tích mang đậm hồn Chăm

Tọa lạc tại thôn Hậu Sanh, Di tích quốc gia tháp Pô Rômê được xây dựng vào thế kỷ XVII để thờ vua Pô Rômê. Đây là công trình tiêu biểu cho giai đoạn muộn của nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc đền, tháp Chăm ở Việt Nam. Tháp chính cao 16,5m, gồm 4 tầng, cửa chính hướng đông, phía trước là sân hành lễ. Bên trong tháp còn lưu giữ phù điêu vua Pô Rômê bằng đá, được công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2020.

Chương trình đồng diễn nghệ thuật chào mừng Lễ hội Rija Nagar tại sân vận động thôn Như Ngọc.
Chương trình đồng diễn nghệ thuật chào mừng Lễ hội Rija Nagar tại sân vận động thôn Như Ngọc.

Tại thôn Hữu Đức, đền Pô Inư Nưgar là điểm đến gắn với đời sống tín ngưỡng của đồng bào Chăm, nơi thờ nữ thần Pô Inư Nưgar, được tôn vinh là Mẹ xứ sở. Cùng với tháp Pô Rômê, ngôi đền góp phần tạo nên không gian di sản tín ngưỡng đặc sắc, giúp du khách tìm hiểu sâu hơn về văn hóa, phong tục và đời sống tinh thần của đồng bào Chăm. Việc kết nối 2 di tích trong cùng hành trình tham quan sẽ giúp du khách hiểu rõ hơn về kiến trúc, tín ngưỡng và bản sắc văn hóa của người Chăm tại xã Phước Hữu.

Sắc màu lễ hội 

Katê là lễ hội truyền thống quan trọng của đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn, được tổ chức vào ngày 1 tháng 7 theo lịch Chăm, thường rơi vào tháng 9 hoặc tháng 10 dương lịch. Đây là dịp đồng bào tưởng nhớ các vị thần linh, bậc tiền nhân, bày tỏ lòng biết ơn tổ tiên, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, gia đình bình an, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Tại xã Phước Hữu, Lễ hội Katê gắn với các nghi lễ truyền thống tại tháp Pô Rômê và đền Pô Inư Nưgar. Một trong những nghi thức đặc sắc mở đầu mùa lễ hội là lễ rước y trang nữ thần Pô Inư Nưgar từ cộng đồng Raglai ở xã Phước Hà về đền trong tại thôn Hữu Đức. Tại tháp Pô Rômê, các chức sắc và đồng bào Chăm thực hiện các nghi thức truyền thống như rước y trang từ đền trong lên tháp, mở cửa tháp và cúng bái theo phong tục. Tiếng trống ghinăng, kèn saranai cùng những điệu múa truyền thống tạo nên không gian lễ hội vừa linh thiêng, vừa giàu bản sắc. Sự tham gia của đồng bào Chăm và Raglai cũng thể hiện mối quan hệ gắn bó, giao lưu văn hóa mật thiết giữa các cộng đồng.

Bên cạnh Lễ hội Katê, Lễ hội Rija Nagar có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Chăm. Lễ hội được tổ chức vào đầu năm mới theo lịch Chăm, mang ý nghĩa cầu an, cầu mùa, tưởng nhớ tổ tiên và gắn kết cộng đồng. Năm 2026, tại các làng Chăm Như Bình, Như Ngọc, bên cạnh phần lễ truyền thống còn diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và giao lưu cộng đồng. 

Tiết mục nghệ thuật khai mạc Lễ hội Katê năm 2026 tại tháp Pô Rômê.
Tiết mục nghệ thuật khai mạc Lễ hội Katê năm 2026 tại Tháp Pô Rômê.

Hướng tới sản phẩm du lịch văn hóa

2 năm qua, vào dịp Lễ hội Katê, tại sân vận động thôn Hữu Đức diễn ra Chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Lễ hội Katê do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo nội dung, Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh thực hiện. Các hoạt động trưng bày hình ảnh, hiện vật và giới thiệu không gian văn hóa Chăm tại Nhà trưng bày thôn Hữu Đức cũng góp phần đưa di sản đến gần hơn với người dân và du khách.

Hằng năm, UBND xã Phước Hữu chủ động chuẩn bị các điều kiện tổ chức Lễ hội Katê, bảo đảm phần lễ trang nghiêm, phần hội phong phú. Tại thôn Như Bình, Như Ngọc, Lễ hội Rija Nagar được tổ chức với các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và giao lưu cộng đồng. Đây là cơ sở để địa phương từng bước hình thành sản phẩm du lịch, kết hợp tham quan di tích, tìm hiểu phong tục, thưởng thức nghệ thuật truyền thống và khám phá đời sống làng Chăm.

Theo ông Nguyễn Đức Nghĩa - Chủ tịch UBND xã Phước Hữu, di sản, lễ hội và đời sống văn hóa cộng đồng là những lợi thế để địa phương nghiên cứu xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng. Trên cơ sở tranh thủ sự hỗ trợ của tỉnh trong bảo tồn và phát huy giá trị Lễ hội Katê giai đoạn 2025 - 2030, xã Phước Hữu định hướng phát triển du lịch văn hóa, kết nối tháp Pô Rômê, đền Pô Inư Nưgar với không gian các làng Chăm, hoạt động trình diễn nghệ thuật và trưng bày chuyên đề về văn hóa Chăm. Theo đó, du khách có thể bắt đầu từ các di tích, tiếp tục khám phá không gian làng Chăm, thưởng thức nghệ thuật truyền thống và tìm hiểu đời sống của người dân. Việc liên kết các điểm đến sẽ giúp nâng cao giá trị trải nghiệm, thay vì khai thác riêng lẻ từng di tích.

Thời gian tới, xã Phước Hữu chú trọng bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch; từng bước hoàn thiện hạ tầng, cảnh quan, đẩy mạnh quảng bá trên các nền tảng số và nâng cao kỹ năng đón tiếp, thuyết minh cho người dân. Địa phương cũng quan tâm xây dựng nội dung giới thiệu thống nhất về các di tích, lễ hội; bảo đảm vệ sinh môi trường, an ninh, an toàn và tổ chức hoạt động trải nghiệm phù hợp, tôn trọng không gian tín ngưỡng và tính nguyên gốc của nghi lễ.

Khi hoạt động bảo tồn được đặt song hành với khai thác hợp lý, di tích, lễ hội và đời sống cộng đồng không chỉ được gìn giữ mà còn có thể trở thành nguồn lực phát triển du lịch. Qua đó, tạo thêm sinh kế để góp phần nâng cao đời sống người dân.

LÂM ANH