Cảm xúc trong “Ngày Bác đọc Tuyên ngôn”

Tròn 14 năm trước, trong dịp cả nước kỷ niệm 67 năm Ngày Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, cố nhà thơ Giang Nam đã bồi hồi, xúc động viết bài thơ “Ngày Bác đọc Tuyên ngôn”. Bài thơ đã thể hiện những cảm xúc chân thành về khoảnh khắc lịch sử trọng đại của dân tộc - khoảnh khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa.

Trong di sản thơ ca cố nhà thơ Giang Nam để lại cho đời, có số lượng lớn bài thơ được ông sáng tác về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đọc gần 20 bài thơ của nhà thơ Giang Nam viết về Bác Hồ, chúng ta như được bước theo hành trình cảm xúc gắn liền với từng giai đoạn hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tác phẩm "Ngày Bác đọc Tuyên ngôn” được nhà thơ Giang Nam viết sau ngày đất nước độc lập 67 năm. Với tâm hồn, nhãn quan của một nhà thơ cách mạng, ông đã viết nên những câu thơ tái hiện không khí ở Quảng trường Ba Đình trong thời khắc lịch sử Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập.

“Ngày Bác đọc Tuyên ngôn/Trời Ba Đình đầy nắng/Những dòng người vô tận/Nối dài Việt Bắc - Thủ đô”. Những câu thơ mở đầu như tái hiện quang cảnh Quảng trường Ba Đình ngày 2-9-1945. Ở đó có bầu trời đầy nắng, có dòng người nô nức đón mừng ngày độc lập. Trong hình dung của tác giả, những dòng người đó dài vô tận như nối liền từ thủ đô kháng chiến Việt Bắc gió ngàn đến Thủ đô Hà Nội rực rỡ cờ hoa. Từ cái nhìn toàn cảnh, nhà thơ Giang Nam khắc họa hình ảnh Bác đứng trên đài cao: “Bác đứng trên đài cao/Giữa bạn bè, đồng chí/Người tử tù Côn Đảo/Người tự vệ Bà Điểm, Bắc Sơn”. Tiếp nối mạch cảm xúc, nhà thơ Giang Nam lại viết: “Bác đứng giữa lòng dân/Hà Nội ơi! Hà Nội/Vinh quang này muôn thuở/Tám mươi năm mới có một ngày”. Mỗi câu thơ thể hiện niềm hạnh phúc của Bác và cũng là của toàn thể dân tộc Việt Nam. Đó là niềm hạnh phúc, tự hào khi đất nước bước sang một trang sử mới, chấm dứt cảnh xiềng xích, gông cùm của đế quốc, phong kiến.

Trong hai khổ cuối, nhà thơ Giang Nam đã khai thác tứ thơ theo hướng mở để vừa diễn đạt được dụng ý nghệ thuật thể hiện niềm tin, khát vọng lớn lao vào tương lai dân tộc, vừa thể hiện được sự gần gũi, giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Các cháu cố chen nhau/Để nhìn Bác thật rõ/Bỗng Bác dừng lại hỏi/“Tôi nói đồng bào nghe rõ không”/Ôi lời Bác thân tình/Mà Ba Đình dậy sóng/Cả đất nước nghẹn ngào/“Đúng rồi, Bác là Hồ Chí Minh”. Từ hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, kết hợp với những thông tin, dữ liệu và cảm xúc, hình dung của cá nhân, nhà thơ Giang Nam đã viết nên một bài thơ giàu cảm xúc về Bác. Để mỗi lần kỷ niệm Ngày Quốc khánh của dân tộc, chúng ta lại đọc và thêm cảm nhận về sự vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

GIANG ĐÌNH