Giữ nhịp sau cao điểm 90 ngày giải phóng mặt bằng

Sáng 2-10, UBND tỉnh tổ chức Hội nghị tổng kết Chương trình phát động 90 ngày cao điểm giải phóng mặt bằng (GPMB) các công trình, dự án trọng điểm, động lực trên địa bàn tỉnh năm 2026. Các đồng chí: Nguyễn Việt Hùng - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Trần Hòa Nam - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; Lê Huyền - Phó Chủ tịch UBND tỉnh; Trịnh Minh Hoàng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì hội nghị.

Sau 90 ngày cao điểm, công tác GPMB nhiều công trình, dự án trọng điểm, động lực trên địa bàn tỉnh đã có chuyển biến rõ rệt. Không chỉ tạo thêm khối lượng mặt bằng lớn trong thời gian ngắn, đợt cao điểm còn từng bước hình thành cách làm cụ thể hơn: Quản lý đến từng dự án, từng hồ sơ; giải quyết từng điểm nghẽn; gắn trách nhiệm với tiến độ và kết quả thực tế. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để những cách làm hiệu quả được duy trì thường xuyên, không để tiến độ chững lại sau đợt cao điểm.

Tạo chuyển biến từ cách làm hay

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, 40 dự án được đưa vào danh mục theo dõi trong đợt cao điểm. Đến cuối tháng 9, có 21 dự án hoàn thành hoặc vượt mục tiêu, 4 dự án gần hoàn thành. Nhiều dự án tạo được khối lượng GPMB lớn trong thời gian ngắn: Đường giao thông liên vùng Diên Khánh đoạn qua phường Bắc Nha Trang đạt 100%, tăng 90,43%; Dự án Nâng cấp, làm mới đường Tỉnh lộ 6 - ĐT.651G (đoạn 2) qua khu vực Ninh Hòa đạt 100%, đoạn qua khu vực Vạn Ninh tăng khoảng 75,8%; Tỉnh lộ 1A - ĐT.652B tăng hơn 76%. Khu Công nghiệp Ninh Diêm 1 chuyển biến mạnh ở bước kiểm kê, lập phương án; Khu Công nghiệp Cà Ná giai đoạn 1 đạt khoảng 78% ở bước lập phương án.

Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng và các Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì hội nghị.

Điều đáng chú ý sau 90 ngày không chỉ nằm ở những con số. Qua đợt cao điểm, phương thức tổ chức GPMB từng bước thay đổi. Thay vì chỉ nhìn tỷ lệ hoàn thành chung, từng dự án được xác định mục tiêu cụ thể, tiến độ được theo dõi theo 12 bước; trách nhiệm của địa phương, đơn vị GPMB, chủ đầu tư từng bước gắn với nhiệm vụ, sản phẩm và thời hạn.

Hiệu quả của cách làm này thể hiện tại một số địa phương. Xã Vạn Hưng được giao thực hiện GPMB 3 dự án trọng điểm với khối lượng lớn. Riêng Dự án Nâng cấp, làm mới đường Tỉnh lộ 6 - ĐT.651G, dù nguồn vốn mới bảo đảm chi trả cho 144/270 trường hợp, địa phương đã vận động người dân bàn giao mặt bằng trước; 57 trường hợp đồng thuận ký biên bản, góp phần nâng diện tích bàn giao lên 20,48/27,03ha. Theo ông Nguyễn Phương Phai - Chủ tịch UBND xã Vạn Hưng, kinh nghiệm từ thực tế là phải có sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy, sự quyết liệt của chính quyền; đồng thời coi tuyên truyền, vận động, đối thoại với người dân là nhiệm vụ xuyên suốt.

Tại xã Phước Dinh, nơi đang thực hiện GPMB Dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1, từng hồ sơ được phân loại, giao người chịu trách nhiệm và xử lý cuốn chiếu. Đến ngày 29-9, địa phương đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ 361 trường hợp với diện tích 356,3ha. Theo ông Nguyễn Minh Tuấn - Chủ tịch UBND xã Phước Dinh, việc phối hợp ngay từ đầu giữa cơ quan quản lý đất đai, chính quyền cơ sở và lực lượng Công an trong rà soát những hồ sơ phức tạp là cách làm cần tiếp tục phát huy ở dự án này.

Từ góc độ đơn vị trực tiếp thực hiện, ông Nguyễn Văn Thành - Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh cho rằng, chương trình đã giúp tập trung nguồn lực, tăng cường sự phối hợp trong triển khai các dự án trọng điểm. Quan trọng hơn, kết quả 90 ngày là cơ sở để tiếp tục phát huy những cách làm phù hợp, đồng thời nhận diện rõ hơn các vướng mắc về hồ sơ đất đai, chính sách và trách nhiệm phối hợp để tiếp tục tháo gỡ.

Kết quả đợt cao điểm cũng cho thấy tiến độ GPMB giữa các dự án vẫn còn chênh lệch. Qua rà soát cho thấy, điểm nghẽn ở mỗi dự án không giống nhau. Từ thực tế triển khai chương trình cơ quan chức năng đã nhận diện rõ, tiến độ GPMB chậm tập trung ở 5 nhóm điểm nghẽn: Chậm hoàn thiện điều kiện đầu vào của dự án; chậm xác minh nguồn gốc, hiện trạng sử dụng đất ở cấp xã; chậm kiểm kê, lập phương án, chi trả và bàn giao mặt bằng; vướng chính sách, giá đất, tái định cư; người dân chưa đồng thuận, tranh chấp, thừa kế hoặc vắng chủ. Việc phân loại này giúp xác định rõ hồ sơ đang vướng ở khâu nào, thuộc trách nhiệm của ai và thời hạn phải xử lý, thay vì chỉ nhìn vào tỷ lệ GPMB chung hoặc nêu nguyên nhân chung chung.

Theo ông Nguyễn Duy Quang - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, qua 90 ngày cao điểm, việc xác định mục tiêu cụ thể cho từng dự án, theo dõi tiến độ theo 12 bước đã giúp cơ quan quản lý nhìn rõ hơn dự án đang vướng ở khâu nào và trách nhiệm thuộc đầu mối nào. Từ thực tế triển khai cho thấy, tỷ lệ hoàn thành một số bước trung gian cao chưa đồng nghĩa với việc đã có mặt bằng thực tế. Vì vậy, từng hồ sơ phải được theo dõi xuyên suốt từ kiểm kê, xác minh nguồn gốc đất, lập và phê duyệt phương án đến chi trả, bàn giao; hồ sơ đủ điều kiện phải được xử lý cuốn chiếu, không để ách tắc ở một khâu làm ảnh hưởng cả dự án.

Sau cao điểm phải thực hiện bài bản hơn

Phát biểu tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Việt Hùng ghi nhận sự nỗ lực của các sở, ngành, địa phương, Trung tâm Phát triển quỹ đất, các ban quản lý dự án, chủ đầu tư và các lực lượng đã tham gia Chương trình 90 ngày cao điểm GPMB. Đồng thời, cảm ơn sự đồng thuận, chia sẻ của người dân có đất thu hồi đã hợp tác để tỉnh triển khai các công trình, dự án phục vụ phát triển. Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng đánh giá, qua đợt cao điểm có thêm cơ sở khẳng định sự chỉ đạo trực tiếp của người đứng đầu, cùng với cách tổ chức và phối hợp phù hợp có vai trò rất quan trọng đối với tiến độ GPMB. Từ thực tiễn triển khai, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh 3 bài học: Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả; các cơ quan phải phối hợp liên tục trong suốt quá trình giải quyết; sự đồng thuận của người dân phải được xây dựng bằng công khai, đối thoại và thực hiện đúng chính sách.

Thi công đường ven biển Vạn Ninh đi Ninh Hòa.

Đồng chí Nguyễn Việt Hùng yêu cầu sau cao điểm phải tiếp tục giữ tinh thần khẩn trương nhưng tổ chức công việc bài bản hơn. Chủ tịch UBND xã, phường phải coi GPMB là nhiệm vụ trọng tâm, trực tiếp chỉ đạo các dự án quan trọng, trường hợp phức tạp và những khâu đang chậm; hồ sơ thuộc thẩm quyền đủ điều kiện phải giải quyết kịp thời.

Đặc biệt, sau hội nghị, chủ đầu tư phải phối hợp với địa phương và đơn vị GPMB rà soát, cập nhật kế hoạch từng dự án, thống nhất phần việc còn lại; xác định rõ cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp, thời hạn và kết quả phải đạt hằng tuần; hồ sơ đủ điều kiện đến đâu phải xử lý và chuyển bước đến đó; nếu 2 kỳ báo cáo liên tiếp không có chuyển biến phải kiểm tra trực tiếp, làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm. Đối với 4 dự án gần hoàn thành, các đơn vị phải lập danh sách từng trường hợp còn lại, phấn đấu hoàn thành trong tháng 10.

Bên cạnh yêu cầu về tiến độ, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng nhấn mạnh vận động người dân phải đi cùng với thực hiện đầy đủ trách nhiệm của Nhà nước. Qua đối thoại phải làm rõ những vấn đề người dân còn băn khoăn, quyền lợi được hưởng và căn cứ giải quyết; nội dung đã có cơ sở phải giải quyết kịp thời, nội dung chưa đủ căn cứ cũng phải trả lời rõ ràng. Sự quyết liệt phải thể hiện bằng trách nhiệm và tốc độ xử lý công việc nhưng luôn gắn với đúng pháp luật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

90 ngày cao điểm GPMB đã khép lại nhưng giá trị của chương trình không chỉ nằm ở diện tích mặt bằng được bàn giao trong một khoảng thời gian nhất định mà còn ở những cách làm đã được kiểm nghiệm qua thực tế. Khi từng dự án được quản lý đến từng hồ sơ, giải quyết từng điểm nghẽn; trách nhiệm được xác định đến từng đầu mối và kết quả được đo bằng mặt bằng thực tế, tinh thần của một đợt cao điểm mới có thể trở thành cách làm thường xuyên.

VĂN KỲ - MẠNH HÙNG