Bảo vệ thương hiệu Yến sào Khánh Hòa 

Sáng 15-7, UBND tỉnh phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức hội thảo “Bảo tồn chim yến gắn với phát triển bền vững thương hiệu Yến sào Khánh Hòa”. Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động chào mừng Festival Biển Khánh Hòa năm 2026. Chủ trì hội thảo có đồng chí Trịnh Minh Hoàng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh; ông Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong. Hội thảo có sự tham gia của 300 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan, ban, ngành Trung ương và địa phương; các chuyên gia, nhà khoa học cùng các hiệp hội, cộng đồng doanh nghiệp.

Nhức nhối nạn săn bắt chim yến trái phép

Được định vị là trung tâm của ngành yến Việt Nam, Khánh Hòa sở hữu những lợi thế địa lý và sinh thái độc đáo với hệ thống đảo đá ven biển, khí hậu ôn hòa cùng nguồn thức ăn tự nhiên dồi dào, tạo môi trường sống lý tưởng cho loài chim quý. Địa phương hiện có 33 đảo yến với 173 hang hoang dã, toàn bộ diện tích này đã được UBND tỉnh giao quyền quản lý và khai thác cho Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Yến sào Khánh Hòa (Công ty Yến sào Khánh Hòa). Song song với yến đảo, nghề nuôi yến trong nhà tại Khánh Hòa cũng phát triển mạnh với 1.425 nhà yến, phủ sóng tại 61 trên tổng số 65 xã, phường, đặc khu. Sự giao thoa giữa 2 quần thể yến đảo và yến nhà dưới một hệ sinh thái biển, đảo đặc trưng đã đưa yến sào trở thành thương hiệu chiến lược, đóng góp tỷ trọng lớn vào ngân sách và định vị uy tín của địa phương trên trường quốc tế.  

Quang cảnh hội thảo.

Mặc dù có tiềm năng rất lớn, song lĩnh vực kinh tế đặc thù này đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng xuất phát từ nạn bẫy bắt tận diệt. Chỉ tính riêng từ tháng 1-2025 đến ngày 6-7-2026, lực lượng tuần tra của Công ty Yến sào Khánh Hòa đã phát hiện 346 vụ giăng lưới bẫy bắt chim yến trái phép, thu giữ 762 tấm lưới với tổng chiều dài lên tới 38.100m, đặc biệt tăng mạnh trong giai đoạn cuối năm 2025 và đầu năm 2026. 

Ông Võ Văn Công - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, tình trạng săn bắt trái phép chim yến hiện nay đã chuyển từ hình thức tự phát sang phương thức có tính tổ chức hơn, sử dụng các biện pháp tinh vi như giăng lưới tàng hình trên các tuyến bay cố định của chim yến. Đến nay, các địa phương chưa xử lý được trường hợp vi phạm điển hình nào liên quan đến săn bắt chim yến trái phép. Phần lớn các vụ phát hiện, giải cứu chim yến thời gian qua chủ yếu do lực lượng bảo vệ của Công ty Yến sào Khánh Hòa thực hiện, trung bình mỗi năm phát hiện từ 140 đến 160 vụ săn bắt chim yến trái phép, giải cứu từ 1.000 đến 2.000 cá thể chim yến.

Báo động gian lận thương mại 

Nỗi lo của ngành nghề yến sào không chỉ dừng lại ở việc quần thể chim yến bị săn bắt mà còn ở vấn nạn hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Thương hiệu Yến sào Khánh Hòa từ lâu đã khẳng định vị thế tại hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ nhờ chất lượng vượt trội từ nguồn tổ yến thiên nhiên. Vậy nhưng, uy tín được gây dựng qua hàng trăm năm lịch sử đang bị tổn hại nghiêm trọng khi các loại sản phẩm giả mạo, kém chất lượng gắn mác nhãn hiệu này được rao bán công khai, tràn lan trên các nền tảng trực tuyến như TikTok Shop và Shopee cũng như các thị trường truyền thống với thủ đoạn ngày càng tinh vi. 

Các sản phẩm yến sào giả trưng bày tại hội thảo để người tiêu dùng nhận biết.

Một hình thức vi phạm khá phổ biến là việc sao chép hoặc mô phỏng tổng thể các yếu tố nhận diện của sản phẩm chính hãng, bao gồm kiểu dáng bao bì, hình ảnh chim yến, đảo yến Khánh Hòa, logo, bố cục trình bày, màu sắc, kiểu chữ và các dấu hiệu nhận diện tổng thể khác. Ngoài ra, xuất hiện nhiều dấu hiệu tương tự gây nhầm lẫn với các nhãn hiệu Sanest và Sanvinest, điển hình như Lanest, Savinest, Saovinest, Sunvinest, Sanestco và một số dấu hiệu khác. Các hành vi này làm giảm khả năng phân biệt của nhãn hiệu, gây khó khăn cho người tiêu dùng trong việc nhận biết hàng thật, hàng giả; đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và giá trị của nhãn hiệu đã được xây dựng trong nhiều năm.

Bà Trịnh Thị Hồng Vân - Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Yến sào Khánh Hòa cho biết, qua theo dõi, rà soát và xử lý các vụ việc trong thời gian qua cho thấy, tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu Yến sào Khánh Hòa đang diễn biến ngày càng phức tạp, với phương thức thực hiện ngày càng tinh vi và có xu hướng chuyển dịch mạnh sang môi trường số. Các hành vi vi phạm không chỉ xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu nhãn hiệu mà còn gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng, làm suy giảm giá trị tài sản sở hữu trí tuệ, ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh lành mạnh và hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Tìm giải pháp căn cơ

Trao đổi về các giải pháp tháo gỡ nút thắt cho ngành yến, ông Võ Văn Công cho rằng, thời gian qua, tuy tỉnh đã có nhiều văn bản chỉ đạo tăng cường các giải pháp nhằm ngăn chặn tình trạng săn bắt yến trái phép, nhưng thực tế nạn bẫy bắt vẫn diễn ra dai dẳng. Trước thực trạng đó, công tác bảo vệ quần thể chim yến tại Khánh Hòa cần được thực hiện cấp bách và nghiêm túc để bảo vệ một nguồn tài nguyên sinh học đặc thù, gắn liền với thương hiệu chiến lược của tỉnh. Ngành nông nghiệp tỉnh đề nghị các sở, ban, ngành và UBND các xã, phường tiếp tục quán triệt thực hiện hiệu quả Công điện số 595 Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường triển khai các giải pháp ngăn chặn tình trạng săn bắt trái phép, quản lý nuôi chim yến và đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm tổ yến, đồng thời thực hiện nghiêm chỉ đạo của UBND tỉnh về tăng cường quản lý nuôi chim yến. Trách nhiệm thực hiện công tác bảo vệ quần thể chim yến cần được đánh giá lại một cách nghiêm túc, đặc biệt là vai trò chỉ đạo của UBND các xã, phường. Cùng với đó, tỉnh cần sớm ban hành chỉ thị về tăng cường các giải pháp cấp bách bảo vệ đàn chim yến trên địa bàn để tạo hành lang pháp lý mạnh mẽ cho các lực lượng cùng vào cuộc. 

Ở góc độ quản lý vĩ mô, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang khẩn trương rà soát, tham mưu xây dựng lại quy hoạch vùng chăn nuôi, trong đó định hình rõ vùng nuôi chim yến trên địa bàn tỉnh sau khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh. Việc này sẽ thay thế các quy định hiện hành nhằm bảo đảm tính đồng bộ với yêu cầu phát triển thực tiễn. Song song đó, địa phương cũng chủ động nghiên cứu, báo cáo Cục Chăn nuôi thú y để đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường nâng mức độ bảo vệ đối với chim yến trong hệ thống pháp luật về đa dạng sinh học, từ đó tăng cường cơ sở pháp lý và thắt chặt chế tài xử lý. Thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ đề nghị các sở, ban, ngành và địa phương tiếp tục phối hợp, hỗ trợ Công ty Yến sào Khánh Hòa thực hiện Dự án Bảo tồn, phát triển, quản lý, khai thác và kinh doanh yến sào kết hợp với công tác quốc phòng an ninh vùng ven biển để bảo vệ vững chắc và phát triển bền vững thương hiệu yến đảo Khánh Hòa.  

Đối với vấn đề hàng giả, hàng nhái làm ảnh hưởng đến thương hiệu Yến sào Khánh Hòa, các cơ quan, ban, ngành đều có chung nhận định, cần mạnh tay với hành vi sản xuất, kinh doanh yến giả. Bởi đây không chỉ là hành vi gian lận thương mại mà còn trực tiếp xâm hại đến quyền sở hữu trí tuệ, làm ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu và quyền lợi người tiêu dùng. Trung tá Nguyễn Viết Trung - Phó Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế, tham nhũng, buôn lậu và môi trường (PC03), Công an tỉnh cho rằng, thương hiệu Yến sào Khánh Hòa không chỉ là tài sản của doanh nghiệp mà còn là thương hiệu quốc gia, cần được bảo vệ bằng sự vào cuộc đồng bộ của nhiều lực lượng. Để nâng cao hiệu quả đấu tranh, bảo vệ các sản phẩm Yến sào Khánh Hòa, cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng nhằm phát hiện sớm, cảnh báo sớm các dấu hiệu vi phạm. Trong đó, cần thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin bảo mật giữa doanh nghiệp và cơ quan công an; xây dựng đường dây nóng giữa Ban lãnh đạo Công ty Yến sào Khánh Hòa với Công an tỉnh thông qua lực lượng PC03 để kịp thời tiếp nhận, xử lý các thông tin về dấu hiệu bất thường. 

Lực lượng chức năng thu giữ lưới tàng hình bắt chim yến trái phép.

Ông Nguyễn Hoàng Quy - Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh cho biết, trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngày càng tinh vi, đặc biệt trên môi trường thương mại điện tử, Chi Cục quản lý thị trường tỉnh xác định công tác bảo vệ thương hiệu, nhất là thương hiệu Yến sào Khánh Hòa là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, doanh nghiệp chân chính và uy tín của địa phương. Thời gian tới, chi cục sẽ tập trung triển khai đồng bộ giải pháp trọng tâm. Trong đó, sẽ xây dựng quy chế phối hợp giữa Chi cục Quản lý thị trường với Công ty Yến sào Khánh Hòa nhằm thiết lập kênh thông tin phản hồi nhanh của doanh nghiệp để kịp thời nắm bắt các dấu hiệu hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên thị trường; có cơ sở dữ liệu về sản phẩm chính hãng, chia sẻ cho lực lượng chức năng làm căn cứ đối chiếu khi kiểm tra.

Phát biểu kết luận hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trịnh Minh Hoàng đánh giá, hội thảo đã chỉ ra nhiều vấn đề cần tiếp tục quan tâm, nhất là tình trạng săn bắt chim yến trái phép; yêu cầu tăng cường quản lý hoạt động nuôi chim yến; công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, phòng, chống hàng giả, hàng nhái, hành vi cạnh tranh không lành mạnh; đồng thời chia sẻ nhiều kinh nghiệm trong nước và quốc tế về bảo tồn quần thể chim yến gắn với phát triển bền vững ngành yến sào. Những ý kiến, đề xuất tại hội thảo là cơ sở quan trọng để các cơ quan quản lý nhà nước của tỉnh tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các giải pháp quản lý, tăng cường phối hợp giữa các ngành, địa phương, đơn vị liên quan trong công tác bảo vệ chim yến, bảo tồn nguồn tài nguyên thiên nhiên, đồng thời xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh minh bạch, lành mạnh, góp phần nâng cao giá trị và uy tín của thương hiệu Yến sào Khánh Hòa.

Thời gian tới, UBND tỉnh sẽ tiếp tục chỉ đạo các sở, ban, ngành, địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý, bảo vệ quần thể chim yến; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi săn bắt chim yến trái pháp luật; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động nuôi chim yến. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương, các tổ chức khoa học, doanh nghiệp và cơ quan truyền thông trong công tác bảo tồn, phát triển bền vững ngành yến sào và bảo vệ thương hiệu Yến sào Khánh Hòa.

ĐÌNH LÂM - CÔNG ĐỊNH