Nhà ở xã hội: Cần có giải pháp giúp người mua dễ tiếp cận

Giá nhà ở xã hội (NƠXH) tại khu vực Nha Trang đang là nỗi lo của nhiều người lao động, cán bộ, công chức, viên chức có thu nhập thấp. Không ít người dù đã hoàn tất hồ sơ, đủ điều kiện mua nhà nhưng vẫn phải đắn đo trước khoản tiền vượt quá khả năng chi trả. Làm thế nào để kéo giảm giá thành, đưa NƠXH đến gần hơn với người có nhu cầu thực sự đang là bài toán cần sớm có lời giải.

Áp lực giá nhà

Dự án nhà ở xã hội VCN Vĩnh Hải (phường Bắc Nha Trang) đang đẩy nhanh tiến độ thi công.

Sau nhiều năm đi làm, tích góp, giấc mơ sở hữu một căn hộ để ổn định cuộc sống của chị N. (phường Bắc Nha Trang) vẫn chưa thể trở thành hiện thực. Làm việc trong khu vực nhà nước đã 16 năm, hiện nay, thu nhập của chị khoảng 10 triệu đồng/tháng. Với mức lương này, sau khi trang trải các khoản sinh hoạt thiết yếu, số tiền còn lại để tiết kiệm không nhiều. Vì vậy, khi biết một số dự án NƠXH tại Nha Trang tiếp nhận hồ sơ đăng ký mua, chị đã tìm hiểu và chuẩn bị giấy tờ với hy vọng gia đình sớm có nơi an cư.

Thế nhưng, niềm hy vọng dần nhường chỗ cho nỗi lo khi giá căn hộ phổ biến hơn 20 triệu đồng/m², tương đương 1,3 - 1,6 tỷ đồng cho căn hộ diện tích 60 - 65m². Đây là khoản tiền quá lớn. Chị N. không chỉ lo số tiền phải chuẩn bị ban đầu mà còn trăn trở về khả năng trả nợ lâu dài, bởi gia đình vẫn phải trang trải sinh hoạt, chăm lo con cái và dự phòng các khoản phát sinh.

Thủ tướng Chính phủ LÊ MINH HƯNG yêu cầu kiểm soát giá nhà ở xã hội

Tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, phát biểu tại phiên thảo luận ở tổ sáng 19-10 về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường quản lý, điều tiết giá đất và thị trường bất động sản, đặc biệt đối với NƠXH, nhà ở cho thuê dành cho người thu nhập thấp và các đối tượng chính sách. Theo Thủ tướng, cần quản lý chặt chẽ giá NƠXH và nhà ở cho thuê, không để tăng giá đột biến, bất hợp lý, bảo đảm người thu nhập thấp, người lao động bình thường có thể tiếp cận nhà ở thông qua hình thức mua hoặc thuê dài hạn.

Cùng nỗi lo, ông N.C.P. - viên chức nhà nước đăng ký mua NƠXH tại dự án trên địa bàn phường Nam Nha Trang cho biết, dù hồ sơ đã đủ điều kiện mua nhà nhưng giá bán và phương án vay vốn khiến vợ chồng ông phải cân nhắc. “Khoản tiền phải nộp ban đầu bằng 30% giá trị căn hộ là quá sức với gia đình có thu nhập hạn chế như chúng tôi. Nếu vay thêm ngân hàng, áp lực trả nợ hằng tháng sẽ rất lớn”, ông P. chia sẻ.

Theo ông P., gia đình còn lo khó tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội. Trong khi đó, vay ngân hàng thương mại có nguy cơ lãi suất thay đổi sau thời gian ưu đãi, gây khó khăn cho việc cân đối tài chính và trả nợ lâu dài.

Thực tế, giá bán NƠXH tại một số dự án trên địa bàn khu vực Nha Trang hiện dao động từ 21 đến hơn 24 triệu đồng/m², vượt khả năng tài chính của không ít người thu nhập thấp. Đơn cử, một căn hộ diện tích 65m² với giá bán 24 triệu đồng/m² có tổng giá trị khoảng 1,56 tỷ đồng. Nếu phải thanh toán trước 30%, người mua cần chuẩn bị 468 triệu đồng; số tiền còn lại hơn 1 tỷ đồng phải vay hoặc huy động từ các nguồn khác. Đây là gánh nặng tài chính không nhỏ đối với những gia đình sống chủ yếu bằng tiền lương.

Đủ điều kiện mua nhưng rục rịch rút hồ sơ

Thi công tại Dự án Nhà ở xã hội CT-01 Khu đô thị An Bình Tân (phường Nam Nha Trang).

Từ phường Phan Rang ra Nha Trang làm việc, anh T. luôn mong muốn có một căn hộ nhỏ để ổn định cuộc sống. Còn trẻ, chưa lập gia đình, anh xem NƠXH là cơ hội để hiện thực hóa giấc mơ an cư. Vì vậy, khi một dự án tiếp nhận hồ sơ đăng ký mua nhà, anh đã nộp hồ sơ và được thông báo đủ điều kiện. Thế nhưng, niềm vui chưa kéo dài bao lâu thì mức giá bán căn hộ đã khiến anh phải đắn đo. Với khoản tiền tích lũy chưa nhiều, nếu vay ngân hàng để mua nhà, anh sẽ phải đối mặt với áp lực trả nợ trong nhiều năm. Sau khi cân nhắc, anh đang tính đến phương án rút hồ sơ, chờ cơ hội phù hợp hơn.

Đồng chí PHẠM THỊ XUÂN TRANG - Phó Chủ tịch HĐND tỉnh: Cần rà soát kỹ các yếu tố cấu thành giá bán NƠXH, bảo đảm mức giá phù hợp hơn với khả năng chi trả của người thu nhập thấp. Việc phát triển NƠXH phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, không chỉ chú trọng tăng nguồn cung mà còn phải tạo điều kiện để người dân thực sự tiếp cận được nhà ở. Bên cạnh đó, cần quan tâm phát triển nhà ở cho thuê với mức giá hợp lý, đáp ứng nhu cầu an cư của những người chưa đủ khả năng tài chính để mua nhà.

Ông N.M.H., người đã được thông báo đủ điều kiện mua NƠXH tại một dự án ở phường Nam Nha Trang cũng đang cân nhắc rút hồ sơ. Theo ông H., khoản tiền phải thanh toán ban đầu bằng 30% giá trị căn hộ đã là gánh nặng đối với gia đình cả vợ chồng làm việc trong khu vực nhà nước. Nếu tiếp tục vay ngân hàng, áp lực trả nợ hằng tháng sẽ càng lớn, nhất là khi khả năng tiếp cận nguồn vốn ưu đãi còn hạn chế. Còn bà M. - người cũng đủ điều kiện mua NƠXH tại phường Nam Nha Trang cho biết, sau khi tính toán thu nhập và các khoản chi tiêu, gia đình đã quyết định rút hồ sơ, tạm gác kế hoạch mua nhà. Thay vì cố gắng vay mượn để sở hữu căn hộ, bà mong sớm có thêm các dự án nhà ở cho thuê dài hạn với mức giá phù hợp, giúp người lao động ổn định cuộc sống mà không phải gánh khoản nợ vượt quá khả năng chi trả.

Theo ông Nguyễn Quang Nhật - Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh, qua khảo sát, giám sát cho thấy, giá bán NƠXH giữa các khu vực trên địa bàn tỉnh có sự chênh lệch khá lớn. Trong đó, giá bán tại một số dự án ở khu vực Nha Trang hiện ở mức cao so với khả năng chi trả của người thu nhập thấp. Nhiều người dân có nhu cầu mua NƠXH gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay và duy trì khả năng trả nợ. Thực tế này đặt ra yêu cầu cần quan tâm hơn đến khả năng chi trả của người dân khi triển khai các dự án NƠXH.

Đưa giá nhà về gần khả năng chi trả

Ông Phan Việt Hoàng - Tổng Thư ký Hội Môi giới Bất động sản tỉnh cho rằng, phản ánh của người dân về giá NƠXH tại Nha Trang ở mức cao cần được nhìn nhận nghiêm túc. Bởi NƠXH là chính sách nhân văn, hướng đến giải quyết nhu cầu an cư của người thu nhập thấp. Nếu một căn hộ được xác định là NƠXH nhưng người lao động, công nhân, viên chức trẻ và các gia đình khó khăn vẫn không đủ khả năng mua thì cần xem xét lại bài toán giá thành, thu nhập, tín dụng và cách thức phát triển nguồn cung.

Nhiều chuyên gia bất động sản cho rằng, dù giá bán NƠXH có thể phù hợp với chi phí đầu tư nhưng vẫn vượt khả năng chi trả của người dân. Vì vậy, cần triển khai đồng bộ các giải pháp như tạo quỹ đất sạch, kiểm soát chi phí đầu tư, công khai các yếu tố cấu thành giá bán và thẩm tra chặt chẽ các khoản chi phí phát sinh.

Ông Phan Việt Hoàng đề xuất tỉnh tổ chức các cuộc thi tuyển giải pháp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ thi công mới, tối ưu thiết kế để tiết kiệm chi phí, qua đó giảm giá thành xây dựng NƠXH. Đồng thời, cần mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn vay dài hạn với lãi suất ổn định, có cơ chế hỗ trợ phù hợp để người thu nhập thấp có thêm cơ hội sở hữu nhà ở.

Ông TRẦN QUANG NGỌC - Phó Giám đốc Sở Xây dựng: Giá bán NƠXH được xác định trên cơ sở các khoản chi phí hợp lý, hợp lệ của từng dự án, chịu tác động của nhiều yếu tố như: Thời điểm đầu tư, giá vật liệu, nhân công, quy mô công trình, giải pháp kết cấu, chi phí hạ tầng và lãi vay. Theo quy định hiện hành, chủ đầu tư tự xây dựng phương án giá, thuê đơn vị tư vấn đủ điều kiện thẩm tra trước khi phê duyệt và công khai. Sau khi công trình hoàn thành, Sở Xây dựng thực hiện kiểm tra giá trên cơ sở hồ sơ kiểm toán, quyết toán. Nếu giá sau kiểm tra thấp hơn giá đã ký hợp đồng, chủ đầu tư phải hoàn trả phần chênh lệch cho người mua.

Thực tế, lãnh đạo tỉnh đã nhiều lần yêu cầu rà soát giá bán NƠXH. Tại các cuộc họp về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản, đồng chí Trần Hòa Nam - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu rà soát toàn bộ quy trình, thủ tục, việc xác định và thẩm định chi phí nhằm bảo đảm giá bán NƠXH phù hợp với thị trường, khả năng chi trả của người dân và hài hòa lợi ích giữa người mua nhà với chủ đầu tư.

Những băn khoăn của người dân càng đặt ra yêu cầu cấp thiết phải rà soát giá bán, có giải pháp phù hợp để đưa giá NƠXH đến gần hơn với khả năng chi trả của người thu nhập thấp. Có như vậy, mới đúng với mục tiêu an sinh của chính sách.

MẠNH HÙNG