Máy gắp lúa "made in nông dân"

Cơ giới hóa không còn là lựa chọn, mà là con đường tất yếu của nông nghiệp hiện đại. Ở thôn Tân Sinh Tây (xã Cam Lâm), nông dân Nguyễn Hữu Nhất lặng lẽ đi trên con đường ấy bằng sự mày mò sáng tạo. Giữa mùa gặt tất bật, anh gọi điện thoại, giọng không giấu được niềm vui: “Anh ơi, tôi làm được cái máy gắp lúa rồi, vào xem đi!” rồi vội vàng cúp máy, như thể ngoài đồng đang chờ người.

"Cánh tay cơ khí" giữa mùa vàng

Trên cánh đồng lúa ở xã Cam Lâm, hòa vào tiếng rộn ràng của máy gặt đập liên hợp, tiếng người gọi nhau í ới giữa những thửa ruộng vàng óng, chúng tôi còn được nghe thêm một thứ thanh âm ngày mùa tương đối mới lạ - tiếng rì rì của một chiếc máy đang gắp từng bao lúa từ ruộng lên xe chở về sân phơi hoặc đến nơi tập kết mua bán. Không phải máy của hãng nào, không phải thiết bị nhập khẩu, chiếc máy là sản phẩm do nông dân trẻ Nguyễn Hữu Nhất (sinh năm 1996, cử nhân chuyên ngành địa chính) cùng với anh trai của mình là Nguyễn Hữu Thống - dân kỹ thuật trình độ cao đẳng chuyên ngành cơ khí đã sáng tạo ra.

Dàn gắp lúa giúp giảm bớt sức lao động của con người.

Qua lời kể của Nhất, thấy việc bốc lúa lên xe vất vả quá, anh em Thống - Nhất đã đồng lòng “đục đẽo” chiếc máy cày 61 mã lực của gia đình và tìm cách trang bị thêm càng gắp lúa. “Đây là chiếc máy cày đa năng, có thể gắn bộ phận xúc lật phía trước để xúc đất, xúc phân bón. Phía sau có thể gắn rơ móc chở hàng. Đến mùa làm đất, nó được gắn lưỡi cày, lưỡi đánh luống… phục vụ việc làm đất. Giờ đây, chiếc máy này còn có khả năng gắp lúa”, Nhất hồ hởi khoe.

Trò chuyện với anh em Thống - Nhất, chúng tôi biết thêm, những năm gần đây, nhiều hộ sản xuất lúa, nhất là các hộ có diện tích lớn không đủ nhân lực và gặp khó khăn trong việc thuê lao động bốc lúa từ ruộng lên bờ. Như vụ đông xuân năm nay, lúa cho năng suất cao, nhiều khu vực ruộng ở Cam Lâm đạt 100 tạ/ha, đồng nghĩa với việc khi thu hoạch 1ha lúa, nông dân phải khuân vác hơn 130 bao lúa để chất lên xe chở về. Anh Trần Văn Toan - chuyên vác lúa thuê cho biết: “Đối với những bao lúa đầu tiên, xếp ở lớp dưới cùng của thùng xe tương đối dễ dàng. Còn lên tới lớp thứ hai, thứ ba… khi vị trí bao lúa đã cao hơn đầu người, việc dùng sức người đưa lúa lên xe rất vất vả. Chưa kể, mùa này nắng nóng cực độ, có người làm được vài chục bao là đã mệt”.

Nông dân Nguyễn Hữu Nhất cân chỉnh lại bộ phận gắp lúa.

Giờ đây, những bao lúa nặng trĩu sau khi máy gặt thả xuống ruộng đã được cánh tay cơ khí của chiếc máy nâng lên, xoay nhẹ rồi đặt gọn lên xe. Hoạt động diễn ra uyển chuyển, nhẹ nhàng, không tốn sức người. “Chiếc máy mỗi ngày có thể gắp được 400 bao lúa, đỡ được bao nhiêu sức người”, anh Nhất cho biết.

Hướng đi hợp thời

Trò chuyện với người dân trong thôn, chúng tôi còn bất ngờ khi anh Nhất là một trong những người tiên phong áp dụng drone (thiết bị bay không người lái) nông nghiệp ở vùng này. Đợi xong việc ở ruộng, anh Nhất đưa chúng tôi về nhà. Chỉ tay về phía chiếc drone nông nghiệp to đùng đang buộc sẵn trên xe máy, anh nói: “Cái này tôi làm trước máy gắp lúa”. Anh Nhất kể, khoảng năm 2020, anh làm thuê cho một đơn vị chuyên về drone nông nghiệp. Năm 2022, với suy nghĩ đỡ đần việc đồng áng cho cha mẹ, anh mạnh dạn vay 200 triệu đồng mua một chiếc drone nông nghiệp, loại có thể tải được 20 lít nước để phun thuốc bảo vệ thực vật, bón dưỡng chất cho lúa và xoài - hai loại cây trồng chính của gia đình. Ban đầu, cũng có người nghi ngại, có người nói “tốn kém”, có người bảo “không quen”. Nhưng rồi hiệu quả thấy rõ khi thuốc phun nhanh hơn, đều hơn, đỡ độc hại cho nông dân. Nhiều người thấy drone tiện lợi nên thuê anh Nhất bay drone chăm sóc vườn cây. 

Nông dân Nguyễn Hữu Nhất với chiếc máy cày đa năng.

Ngồi trò chuyện cả buổi nhưng anh Nhất không kể nhiều về quá trình làm ra chiếc máy gắp lúa, chỉ nói là “mày mò”, “coi trên mạng”, “tự chỉnh sửa dần”. Nhưng nhìn những mối hàn, những khớp nối, những chuyển động nhịp nhàng của chiếc máy, chúng tôi hiểu rằng phía sau hai chữ “mày mò” ấy là không ít đêm thức trắng, không ít lần thử, thất bại, rồi làm lại. Anh Nhất chia sẻ: “Tôi nghĩ cách làm máy gắp lúa trước hết là để cha mẹ đỡ cực. Cũng giống như chiếc máy bay nông nghiệp không chỉ giúp phun thuốc nhanh hơn, đều hơn, đỡ tốn kém hơn, mà còn giúp nông dân giảm tiếp xúc trực tiếp với hóa chất ảnh hưởng đến sức khỏe".

Ông Trần Danh - Trưởng thôn Tân Sinh Tây chia sẻ: “Việc áp dụng cơ giới hóa, tự động hóa, đưa máy móc vào sản xuất nông nghiệp không chỉ là xu hướng hay phong trào, mà đã là con đường tất yếu của nhà nông. Nông dân Nguyễn Hữu Nhất không chỉ siêng năng lao động, mà còn chịu khó mày mò, học hỏi, sáng tạo. Chiếc máy gắp lúa đã giúp nông dân tiết kiệm thời gian, công sức và chi phí lao động; đồng thời góp phần giải quyết vấn đề thiếu nhân công trong mùa thu hoạch". 

Chúng tôi đứng giữa cánh đồng, nhìn chiếc drone quay vòng trên trời, rồi quay lại nhìn chiếc máy gắp lúa đang cần mẫn làm việc dưới ruộng. Một trên trời, một dưới đất - hai hình ảnh cùng một mục tiêu giúp nhà nông làm nông nghiệp theo cách nhẹ nhàng hơn, ưu việt hơn. 

Rời cánh đồng xã Cam Lâm khi mặt trời đã dần buông. Tiếng máy gặt đập, máy gắp lúa vẫn chạy đều đều xen lẫn tiếng người rộn ràng, vội vã. Mùa lúa sắp qua, mùa xoài lại tới. Việc này nối việc kia, người làm nông gần như không có lúc nào thật sự “nông nhàn”. Chỉ khác, nông dân thời công nghệ biết ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật để việc làm nông đỡ vất vả hơn.

CÔNG ĐỊNH