Khẩn trương tháo dỡ đập ngăn mặn cũ trên Sông Cái

Sau khi đập ngăn mặn trên Sông Cái Nha Trang hoàn thành, đưa vào vận hành, công trình đập ngăn mặn cũ tại khu vực cầu Vĩnh Phương (phường Tây Nha Trang) đã hoàn thành nhiệm vụ ngăn mặn, giữ ngọt. Hiện nay, đơn vị quản lý đang tập trung tháo dỡ công trình này nhằm khôi phục khả năng thoát lũ của Sông Cái, nhất là trước mùa mưa lũ.

Thi công tháo dỡ đập ngăn mặn cũ trên Sông Cái.

Tập trung tháo dỡ

Những ngày này, tại khu vực cầu Vĩnh Phương, nhà thầu đang tập trung nhân lực, phương tiện để tháo dỡ đập ngăn mặn cũ trên Sông Cái Nha Trang. Công trình nằm ngay thượng lưu cầu Vĩnh Phương, nối giữa phường Tây Nha Trang và phường Bắc Nha Trang.

Ông Đinh Văn Giang - Trưởng phòng Kỹ thuật - Công nghệ, Công ty TNHH Một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Khánh Hòa cho biết, công tác tháo dỡ bắt đầu từ ngày 26-8, đến nay đã thực hiện được khoảng 30% khối lượng. Đơn vị đang yêu cầu nhà thầu tập trung tối đa nhân lực, máy móc để đẩy nhanh tiến độ. Nếu điều kiện thời tiết thuận lợi, dự kiến việc tháo dỡ sẽ hoàn thành trong 15 - 20 ngày. Khó khăn lớn nhất hiện nay là việc thi công diễn ra trực tiếp trong lòng sông, chịu tác động của dòng chảy. Thời gian qua xuất hiện các đợt mưa, nước sông dâng và dòng chảy mạnh, vừa ảnh hưởng tiến độ, vừa đặt ra yêu cầu cao về an toàn lao động. Vì vậy, việc thi công phải căn cứ diễn biến thời tiết và thủy văn thực tế để tổ chức phù hợp. Phương án kỹ thuật cũng xác định thi công tháo dỡ trong lòng sông tiềm ẩn nhiều nguy cơ do dòng chảy, mực nước và hoạt động của thiết bị cơ giới; chỉ triển khai khi bảo đảm đầy đủ điều kiện về thiết bị, nhân lực và thời tiết.

Trước khi triển khai, phương án tháo dỡ đã được nghiên cứu kỹ nhằm giải quyết đồng thời nhiều yêu cầu, đó là tăng khả năng thoát lũ nhưng vẫn bảo đảm an toàn cầu Vĩnh Phương, ổn định hai bên bờ sông và duy trì điều kiện lấy nước của Nhà máy nước Xuân Phong. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến việc tháo dỡ trước đó cần thêm thời gian để hoàn thiện, phê duyệt phương án kỹ thuật. Nguyên tắc tháo dỡ là hoàn trả mặt cắt thoát lũ tại cầu Vĩnh Phương, hạn chế chênh lệch mực nước lũ giữa thượng và hạ lưu, không ảnh hưởng các công trình lân cận và bảo đảm khả thi trong quá trình thi công.

Theo phương án được UBND tỉnh phê duyệt, phần đập chính được tháo dỡ trong phạm vi dài 112m; phạm vi tháo dỡ theo hướng dòng chảy khoảng 25m. Toàn bộ khối đá có kích thước từ 0,3m trở lên trong phạm vi tháo dỡ phải được thu dọn, không để lại vật cản ảnh hưởng đến dòng chảy. Phần gia cố bảo vệ hai bên bờ được giữ nguyên nhằm bảo đảm ổn định mái bờ, hạn chế nguy cơ sạt lở.

Tổng dự toán thực hiện phương án gần 1,8 tỷ đồng, sử dụng nguồn kinh phí từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của Công ty TNHH Một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Khánh Hòa. UBND tỉnh yêu cầu khẩn trương hoàn thành công tác tháo dỡ trước ngày 30-9; đồng thời thực hiện dứt điểm việc phục hồi môi trường, nghiệm thu và bàn giao công trình trong năm 2026.

Dòng chảy Sông Cái sẽ được thông thoáng sau khi tháo dỡ đập tạm Xuân Phong.

Đập cũ đã hoàn thành nhiệm vụ

Đập ngăn mặn tại cầu Vĩnh Phương được hoàn thành và đưa vào vận hành từ cuối năm 2009, có nhiệm vụ ngăn mặn, giữ ngọt, bảo đảm nguồn nước sinh hoạt. Công trình dạng đập đá đổ chắn ngang lòng sông. Trong quá trình khai thác, đập đã phát huy vai trò ngăn mặn, tạo nguồn nước phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, do chắn ngang dòng chảy chính, khi xuất hiện lũ lớn, công trình tạo chênh lệch mực nước giữa thượng và hạ lưu, làm giảm khả năng thoát lũ.

Vấn đề tháo dỡ công trình này đã được đặt ra từ trước khi đập ngăn mặn trên Sông Cái Nha Trang mới hoàn thành. Ông Nguyễn Thanh Hiến - Giám đốc Ban Quản lý Dự án Phát triển tỉnh cho biết, theo các kịch bản tính toán thủy lực phục vụ thiết kế, vận hành đập mới, để bảo đảm khả năng thoát lũ trên Sông Cái, cùng với việc mở toàn bộ 5 cửa van của đập mới, cần dỡ bỏ, thanh thải đập ngăn mặn cũ tại Xuân Phong. Việc tháo dỡ được đặt ra sau khi công trình mới hoàn thành và đủ điều kiện đảm nhận chức năng của đập cũ.

Đến nay, đập ngăn mặn trên Sông Cái Nha Trang đã hoàn thành và đưa vào vận hành, khai thác, đảm nhận toàn bộ nhiệm vụ của đập cũ tại cầu Vĩnh Phương. Theo hồ sơ phương án, công trình mới có quy mô lớn hơn, đáp ứng nhiệm vụ ngăn mặn, giữ ngọt và có âu thuyền phục vụ giao thông thủy. Do đó, đập cũ đã hoàn thành nhiệm vụ đặt ra ban đầu và không còn giữ vai trò trong hệ thống kiểm soát mặn trên Sông Cái. Việc tháo dỡ đập cũ là cần thiết để trả lại không gian dòng chảy cho Sông Cái. Theo phương án được phê duyệt, mục tiêu của việc tháo dỡ là khôi phục khả năng thoát lũ tại khu vực cầu Vĩnh Phương, kết nối giao thông đường thủy và phù hợp với định hướng phát triển không gian du lịch trên tuyến Sông Cái Nha Trang.

Đáng chú ý, phương án tháo dỡ đến cao trình -1m được lựa chọn sau khi xem xét đồng thời yêu cầu thoát lũ, cấp nước và bảo vệ các công trình hiện hữu. Cao trình nền sau tháo dỡ vẫn duy trì lớp vật liệu bảo vệ nền móng cầu Vĩnh Phương, hạn chế nguy cơ xói sâu cục bộ; đồng thời bảo đảm điều kiện khai thác bể hút trạm bơm Nhà máy nước Xuân Phong trong thời kỳ mực nước thấp. Sau khi tháo dỡ, đơn vị quản lý phải theo dõi diễn biến thủy lực, bồi lắng và xói lở lòng dẫn, đặc biệt tại khu vực cầu Vĩnh Phương.

Như vậy, sau khi công trình mới đã thay thế đầy đủ chức năng ngăn mặn, giữ ngọt, việc tháo dỡ đập cũ tại cầu Vĩnh Phương đang được đẩy nhanh tiến độ. Đây là bước quan trọng để khơi thông dòng chảy Sông Cái, tăng khả năng tiêu thoát lũ cho khu vực phía tây Nha Trang, đồng thời tạo sự thông suốt cho giao thông đường thủy trên tuyến sông.

MẠNH HÙNG