Chủ động chinh phục thị trường Halal

Từ trang trại nuôi dê, cừu đến cơ sở chế biến dược liệu, nông sản..., nhiều doanh nghiệp (DN), hợp tác xã (HTX) ở Khánh Hòa đang chủ động đổi mới quy trình sản xuất để tiếp cận thị trường Halal. Trên hành trình chinh phục thị trường Halal của DN cần sự đồng hành của các cơ quan chức năng.  

Thay đổi để đạt chuẩn

Tại Thạch Bàn Farm của Công ty TNHH NBEE FEED (xã Mỹ Sơn), mỗi con dê, con cừu được gắn một mã số nhận diện; mỗi chuồng nuôi có bảng tên riêng; hệ thống dẫn nước sạch đến từng chuồng; thức ăn được tính toán theo khẩu phần; khu chăn nuôi có tủ thuốc chăm sóc, phòng bệnh. Ông Nguyễn Đình Ngọc - Giám đốc Công ty TNHH NBEE FEED cho biết, thay vì chăn thả trên đồng như tập quán lâu nay, đàn dê, cừu khoảng 600 con được nuôi theo quy trình khoa học, kiểm soát chặt chẽ từ thức ăn đến chăm sóc sức khỏe. Để đáp ứng yêu cầu của thị trường Halal, người chăn nuôi phải quản lý tốt từ con giống, dinh dưỡng đến môi trường chuồng trại. Với sản phẩm thịt, yêu cầu không chỉ nằm ở chất lượng, an toàn thực phẩm mà còn liên quan đến nguồn gốc vật nuôi, quy trình giết mổ, chế biến, bảo quản và vận chuyển theo tiêu chuẩn Halal. 

Thành viên Đoàn Liên minh hợp tác xã Melaka (Malaysia) tự chế biến món ăn tại Hợp tác xã Du lịch Nông nghiệp Cuộc Sống Xanh.

HTX Du lịch Nông nghiệp Cuộc Sống Xanh (xã Diên Lâm) đã có 40 sản phẩm được cấp chứng nhận Halal, gồm: Tinh dầu và nước cất từ bưởi da xanh, sả; hóa phẩm và sản phẩm chăm sóc cá nhân thảo mộc thuần chay với nước rửa tay, nước giặt, sữa tắm, dầu gội; 21 sản phẩm dược liệu, nông sản sấy khô; cùng các loại muối chế biến và chà bông cá lóc, cá hồi, gà. Để được cấp phép từ tổ chức Halal Việt Nam và chứng nhận hợp tác quốc tế, HTX phải kiểm soát chặt chẽ từ nguyên liệu đầu vào, quá trình chế biến, máy móc, dụng cụ đến đóng gói, bảo quản, tránh nhiễm chéo các chất không hợp chuẩn Halal, đồng thời tuân thủ hồ sơ kiểm định khắt khe theo chuẩn quốc tế. 

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hơn 2,2 tỷ người Hồi giáo trên thế giới gắn với thị trường tiêu dùng có quy mô trên 2.000 tỷ USD/năm. Ngành công nghiệp Halal toàn cầu đạt khoảng 7.000 tỷ USD năm 2024 và dự kiến tăng lên khoảng 10.000 tỷ USD vào năm 2030, nhờ dân số Hồi giáo tăng, mức chi tiêu cao hơn và sự đa dạng về các lĩnh vực. Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và các quốc gia Hồi giáo đạt khoảng 24,7 tỷ USD, trong đó xuất khẩu chiếm 10,9 tỷ USD. Con số này vẫn còn khá khiêm tốn so với quy mô của thị trường Halal. Hiện nay, cả nước có khoảng 1.000 DN tham gia chuỗi cung ứng Halal, tập trung ở chế biến thủy sản, nông sản, thực phẩm đóng gói, dược phẩm, mỹ phẩm. Một số DN đã đạt chứng nhận và xuất khẩu thành công sang Indonesia, Malaysia, UAE, Ai Cập. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức như: Thiếu cơ sở giết mổ đạt chuẩn; nguồn nhân lực am hiểu Luật Shariah và kiểm soát chất lượng còn hạn chế; chưa có vùng nguyên liệu chuyên biệt.

Bà Phan Thị Kim Ngân - Giám đốc HTX Du lịch Nông nghiệp Cuộc Sống Xanh cho biết, đơn vị có thuận lợi là nằm trong vùng nguyên liệu phong phú nên từ năm 2024, HTX đã tạo vùng nguyên liệu sạch, đầu tư trang thiết bị, máy móc, đồng thời tìm hiểu quy định về sản phẩm Halal. Từ đó, HTX chuẩn hóa toàn diện hệ thống quản lý, tách biệt dây chuyền hoặc làm sạch tuyệt đối thiết bị. Kết quả là HTX đã được cấp chứng nhận Halal. Đây như là tấm vé thông hành giúp sản phẩm vượt rào cản kỹ thuật, nâng cao uy tín thương hiệu. Thời gian tới, HTX hướng đến thị trường Trung Đông và sẽ xúc tiến kết nối nhà nhập khẩu, nhà phân phối và tham gia các hội chợ chuyên ngành về thực phẩm, sản phẩm Halal.

Đồng hành với doanh nghiệp

Theo lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ, kinh tế Halal có thị trường trải rộng trên nhiều quốc gia với nhu cầu đa dạng không chỉ ở thực phẩm mà còn cả mỹ phẩm, dược phẩm, du lịch và các dịch vụ liên quan. Với tỉnh Khánh Hòa, triển vọng khai thác thị trường Halal gắn với thế mạnh về thủy sản, yến sào, rong nho, nha đam, nông sản, thực phẩm chế biến, chăn nuôi dê, cừu và du lịch biển, đảo. Với hạ tầng du lịch, cảng hàng không quốc tế và cảng biển quốc tế hiện có là điều kiện thuận lợi để tỉnh từng bước hình thành các chuỗi sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu thị trường Halal. Tuy nhiên, DN phải đáp ứng những yêu cầu đặc thù, khắt khe về tiêu chuẩn, quản lý chất lượng, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và văn hóa tiêu dùng Hồi giáo. 

Hoạt động chăn nuôi tại Thạch Bàn Farm của Công ty TNHH NBEE FEED.

Nhằm hỗ trợ cộng đồng DN tiếp cận, khai thác thành công thị trường Halal, Sở Khoa học và Công nghệ đang phối hợp với các sở, ngành, đơn vị, địa phương liên quan để nghiên cứu, tham mưu UBND tỉnh các giải pháp hỗ trợ phù hợp, có trọng tâm, sát với điều kiện thực tế và nhu cầu của DN. Mục tiêu là từng bước đưa các định hướng, chính sách phát triển Halal của tỉnh vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh, tạo ra những sản phẩm, dịch vụ có khả năng tiếp cận thị trường. 

Theo ông Fawad Mustafa - Chuyên gia giám sát của Cơ quan Halal Hàn Quốc, chứng nhận là yếu tố quan trọng khi đưa sản phẩm vào thị trường Halal. Tiêu chuẩn có thể khác nhau tùy quốc gia, khu vực và nhóm sản phẩm, nhất là với thịt. Vì vậy, DN ở Khánh Hòa cần tìm hiểu yêu cầu của thị trường mục tiêu và chọn tổ chức chứng nhận uy tín, có năng lực đánh giá phù hợp với sản phẩm dự kiến xuất khẩu. Việc áp dụng tiêu chuẩn Halal sẽ góp phần phát triển chuỗi giá trị Halal, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng toàn cầu, bảo đảm yêu cầu tôn giáo, vệ sinh và an toàn thực phẩm; đồng thời nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng xuất khẩu và thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế.

Với thế mạnh về nông nghiệp, thủy sản, chế biến thực phẩm và du lịch, tỉnh Khánh Hòa được đánh giá có nhiều lợi thế tham gia chuỗi giá trị Halal toàn cầu. Để hiện thực hóa mục tiêu khai thác thành công thị trường Halal bên cạnh sự chủ động, nỗ lực của các DN, HTX còn cần sự định hướng, hỗ trợ thiết thực từ các cơ quan chức năng của tỉnh. 

MÃ PHƯƠNG