Xã Mỹ Sơn định hình nông nghiệp công nghệ cao

Từ những mô hình nhà màng, tưới nhỏ giọt mang lại hiệu quả, xã Mỹ Sơn đang định hình lại sản xuất nông nghiệp theo hướng ứng dụng công nghệ cao. Trọng tâm là hình thành vùng sản xuất tập trung, sử dụng hiệu quả nguồn nước, chuẩn hóa quy trình và liên kết đầu ra để nâng giá trị trên từng héc-ta đất.

Tổ chức lại từ vùng sản xuất

Trang trại PT Farm ứng dụng nhà màng, hệ thống tưới tiết kiệm trong sản xuất dưa lưới.

Ở vùng đất có mùa khô kéo dài, những đường ống nhỏ đưa nước và dinh dưỡng đến từng gốc cây đang làm thay đổi cách canh tác tại một số trang trại ở xã Mỹ Sơn. Thay cho tưới thủ công, cây trồng được chăm sóc trong điều kiện chủ động hơn về nước, dinh dưỡng và hạn chế tác động bất lợi của thời tiết. PT Farm là một trong những mô hình sớm đi theo hướng này. Trang trại đầu tư nhà màng trồng dưa lưới, sử dụng giá thể và hệ thống tưới nhỏ giọt. Mỗi 1.000m² nhà màng trồng khoảng 3.000 chậu dưa, một vụ kéo dài 60 - 70 ngày. Cách làm này giúp tiết kiệm nước, giảm công chăm sóc và chủ động sản xuất.

Thu hoạch dưa lưới ứng dụng công nghệ cao tại PT Farm.

Ở thôn Phú Thuận, Trang trại Nắng và Gió cũng đã khai thác lợi thế nắng nhiều để phát triển nho, táo, dưa lưới, nha đam và một số loại cây trồng khác. Hệ thống tưới tiết kiệm, nhà màng cùng việc kết hợp trồng trọt, chăn nuôi, tận dụng phụ phẩm làm phân hữu cơ đã mở thêm cách tổ chức sản xuất trên vùng đất khô hạn.

Toàn xã Mỹ Sơn hiện có 5 cơ sở nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với tổng diện tích 38,4ha, giá trị sản xuất bình quân khoảng 912 triệu đồng/ha/năm. So với hơn 21.286ha đất nông nghiệp, diện tích này còn khiêm tốn nhưng bước đầu cho thấy hiệu quả của một phương thức sản xuất mới. Ông Ngô Văn Bảo (thôn Phú Thủy) cho rằng, người dân sẵn sàng học cách làm mới nếu thấy rõ hiệu quả, nhất là những kỹ thuật giúp tiết kiệm nước, giảm công chăm sóc. Tuy nhiên, điều người dân quan tâm vẫn là vốn và đầu ra. Có kỹ thuật phù hợp, vốn và liên kết tiêu thụ ổn định thì người dân mới yên tâm đầu tư làm lâu dài.

Dưa lưới được trồng trong nhà màng tại Trang trại Nắng và Gió.

Từ thực tế ấy, vấn đề đặt ra là làm sao đưa những cách làm hiệu quả từ các mô hình ban đầu ra vùng sản xuất rộng hơn. Xã Mỹ Sơn có khoảng 2.500 - 2.700 giờ nắng mỗi năm, phù hợp phát triển nho, táo, dưa lưới và một số cây chịu hạn nếu chủ động được nước tưới, dinh dưỡng. Vì vậy, ứng dụng công nghệ trước hết phải giải quyết những yêu cầu thực tế của sản xuất, thay vì chạy theo thiết bị hiện đại. Theo ông Nguyễn Thành Quang - Trưởng phòng Kinh tế xã Mỹ Sơn, địa phương ưu tiên những giải pháp người dân có thể áp dụng và mang lại hiệu quả trực tiếp như: Tưới tiết kiệm, nhà lưới, giống chất lượng, quản lý dịch hại, nhật ký sản xuất và truy xuất nguồn gốc. Công nghệ được lựa chọn phải phù hợp, người dân vận hành được và trước hết giải quyết tốt bài toán nước tưới, chi phí, năng suất và chất lượng sản phẩm.

Hiện toàn xã có khoảng 20,7ha nho, hơn 61,8ha táo, 5ha dưa lưới; cây ăn quả tập trung tại các thôn: Phú Thuận, Nha Húi, Tân Mỹ, Phú Thủy. Tuy có sản phẩm và mô hình phù hợp, sản xuất vẫn chủ yếu ở quy mô hộ; việc liên kết với hợp tác xã (HTX), doanh nghiệp chưa chặt, việc tổ chức vùng nguyên liệu và chuẩn hóa quy trình còn hạn chế. Do đó, bước chuyển quan trọng là hình thành vùng sản xuất có tổ chức. Khi các hộ cùng tham gia, hạ tầng có điều kiện đầu tư đồng bộ, kỹ thuật được áp dụng thống nhất, chất lượng dễ kiểm soát và sản lượng đủ lớn để liên kết tiêu thụ. Đây cũng là hướng địa phương xác định khi phát triển vùng chuyên canh gắn với mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và chuỗi giá trị.

Đưa công nghệ vào chuỗi giá trị

Vườn táo được canh tác theo hướng hữu cơ tại Trang trại Nắng và Gió.

Thay đổi cách sản xuất mới chỉ là một phần, giá trị nông sản còn phụ thuộc vào khâu sau thu hoạch. Trong khi đó, doanh nghiệp, HTX làm đầu mối liên kết trên địa bàn chưa nhiều; năng lực phân loại, đóng gói, kho mát và chế biến còn hạn chế. Cùng với tổ chức vùng sản xuất, xã hướng đến thu hút doanh nghiệp, HTX tham gia sâu hơn từ sản xuất đến sơ chế, bảo quản và tiêu thụ. Khi đó, nhật ký sản xuất, truy xuất nguồn gốc không chỉ phục vụ quản lý kỹ thuật mà còn là điều kiện để nông sản tiếp cận những thị trường có yêu cầu cao hơn. Giai đoạn 2026 - 2030, nguồn lực thực hiện dự kiến khoảng 36,5 tỷ đồng, tập trung vào hạ tầng vùng sản xuất; hệ thống tưới, nhà lưới, quản lý thông minh; sơ chế, kho mát và chế biến. Trong đó, gần một nửa nguồn lực dự kiến huy động từ doanh nghiệp, HTX, hộ dân và tín dụng. Theo đó, Nhà nước tập trung tạo nền tảng, hỗ trợ kết nối; doanh nghiệp, HTX và người dân trực tiếp đầu tư, tổ chức sản xuất và phát triển thị trường.

Đến năm 2030, xã Mỹ Sơn định hướng phát triển khoảng 60,5ha nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, giá trị bình quân hơn 1,36 tỷ đồng/ha/năm; hình thành 2 vùng sản xuất tập trung; thành lập mới ít nhất 2 HTX liên kết theo chuỗi; phát triển ít nhất 10 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên có nguồn gốc từ nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; khoảng 5 - 7% diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn GAP hoặc hữu cơ; từng bước hình thành mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc.

Ông Huỳnh Phương Nam - Chủ tịch UBND xã Mỹ Sơn cho biết: “Địa phương xác định phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo lộ trình, lựa chọn mô hình phù hợp để tạo sức lan tỏa thay vì chạy theo số lượng. Nhà nước tập trung vào quy hoạch, hạ tầng thiết yếu, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối; đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp, HTX và người dân cùng tham gia. Công nghệ cuối cùng phải giúp nâng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và tăng thu nhập cho người dân thì mới bền vững”.

Từ những mô hình ban đầu, xã Mỹ Sơn đang chuyển dần từ sản xuất riêng lẻ sang vùng sản xuất có tổ chức, gắn ứng dụng công nghệ với thị trường. Khi nước tưới được sử dụng hiệu quả, quy trình sản xuất được chuẩn hóa và đầu ra được tính từ trước khi xuống giống, công nghệ cao sẽ trở thành công cụ nâng giá trị trên chính những vùng đất nhiều nắng của địa phương.

THANH XUÂN