Phân quyền quản lý mã số vùng trồng về cấp xã

Nghị quyết số 36/2026 của Chính phủ quy định đơn giản hóa thủ tục hành chính đã giải quyết được nhiều vướng mắc trong việc cấp, quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói hiện nay, nhất là việc phân cấp tiếp nhận, xử lý về cấp xã, đồng thời loại bỏ quy định diện tích tối thiểu đối với cây lâu năm. Những thay đổi này đang mở ra cơ hội lớn cho nông sản Khánh Hòa xuất khẩu chính ngạch. Trao đổi với phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa về vấn đề này, ông Nguyễn Đức Thuận - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh cho biết:

Ông Nguyễn Đức Thuận.

- Khánh Hòa có khoảng 186.000ha diện tích đất sản xuất nông nghiệp. Trong đó, có 35.000ha cây lâu năm, riêng cây ăn quả khoảng 24.500ha với nhiều sản phẩm chủ lực như xoài (9.100ha), sầu riêng (3.698ha), chuối (4.200ha), bưởi (1.690ha), táo, nho, nha đam, măng tây... Đến nay, toàn tỉnh đã có 157 mã số vùng trồng được cấp với tổng diện tích hơn 1.240ha. Trong đó, có 52 mã số phục vụ xuất khẩu (770ha) sang các thị trường khắt khe như: Hoa Kỳ, Australia, EU, Trung Quốc, Hàn Quốc... đối với xoài, sầu riêng, bưởi da xanh, chuối và lúa. Bên cạnh đó là 105 mã số vùng trồng nội địa (khoảng 470ha) và 2 mã số cơ sở đóng gói sầu riêng xuất khẩu.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tiếp nhận 8 hồ sơ đề nghị cấp mã số vùng trồng với diện tích 107,8ha, trong đó có 2 vùng trồng xoài Úc (cấp thêm thị trường) trên địa bàn xã Cam Lâm xuất khẩu sang Hoa Kỳ, Trung Quốc và 6 vùng trồng sầu riêng (cấp mới) trên địa bàn xã Tây Khánh Sơn, Khánh Sơn xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Đến nay, chi cục đã tổ chức kiểm tra thực tế tại vùng trồng đạt yêu cầu và báo cáo gửi Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chuyển nước nhập khẩu phê duyệt.

- Nghị quyết số 36/2026 có những điểm mới nào trong cấp, quản lý mã số vùng trồng?

- Trước đây, để được cấp mã số vùng trồng, vùng trồng đó phải đạt diện tích tối thiểu 10ha đối với cây lâu năm. Quy định này tạo ra rào cản lớn đối với sản xuất nông nghiệp, bởi trên thực tế một hộ nông dân sở hữu 10ha sản xuất là chưa nhiều. Các hộ gia đình hoặc nhóm hộ có diện tích nhỏ lẻ rất khó tiếp cận việc cấp mã số vùng trồng độc lập nếu không gom đủ 10ha. Nay quy định này cùng một số vướng mắc đã được tạm ngưng hiệu lực. Thay vào đó, mã số vùng trồng được cấp cho một loại cây trồng xác định theo vị trí của một hoặc nhiều thửa đất theo đề nghị của tổ chức, cá nhân, hộ gia đình, nhóm hộ gia đình, không còn bắt buộc định mức diện tích tối thiểu 10ha như trước.

Một thay đổi rất lớn và phù hợp nữa đó là việc cấp mã số được chuyển về UBND cấp xã tiếp nhận và xử lý trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, theo nguyên tắc tổ chức, cá nhân tự khai, tự chịu trách nhiệm.

Thời gian giải quyết cũng được rút ngắn đáng kể. Trong đó, trường hợp không đăng ký xuất khẩu sang thị trường có yêu cầu mã số riêng, thời gian cấp mã số chỉ trong tối đa 3 ngày làm việc. Trường hợp xuất khẩu sang thị trường có yêu cầu mã số thì không quá 10 ngày làm việc. Việc đưa thẩm quyền trực tiếp về UBND cấp xã giúp người dân giải quyết thủ tục ngay tại địa bàn mà không phải đi lại nhiều nơi như trước.

- Phân cấp cấp mã số vùng trồng về cấp xã đặt ra những yêu cầu gì?

- Việc giao cho UBND cấp xã trực tiếp tiếp nhận, giải quyết thủ tục, thực hiện hậu kiểm cũng như quản lý mã số đòi hỏi nguồn nhân lực và năng lực chuyên môn rất lớn. Trong khi đó, sản xuất nông nghiệp của tỉnh nhìn chung vẫn còn nhỏ lẻ, một bộ phận người dân có thói quen ghi chép nhật ký canh tác hay tuân thủ quy trình an toàn chưa đồng đều.

Quan điểm của tỉnh là phân cấp đi đôi với nâng cao năng lực và tăng cường kiểm tra, giám sát hậu kiểm để bảo đảm tính chính xác, minh bạch. Thực hiện chỉ đạo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh tiếp tục triển khai các lớp tập huấn, hướng dẫn chuyên môn cho cán bộ xã và người dân, nhất là trong việc thực hành các quy định về sản xuất an toàn, ghi chép nhật ký, kê khai hồ sơ trực tuyến...

Nhiều loại trái cây tươi ngon tham gia Lễ hội trái cây Lâm Sơn vào giữa tháng 7-2026.

Hiện chi cục đang tập trung hỗ trợ, hướng dẫn các xã trong việc chuẩn hóa vùng nguyên liệu, xây dựng vùng trồng, cấp mã số, đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị, quyết tâm đưa nông sản địa phương đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường trong nước và quốc tế.

- Để mở rộng thị trường xuất khẩu và nâng cao hiệu quả quản lý mã số vùng trồng, tỉnh kiến nghị gì với Trung ương?

- Từ thực tiễn triển khai tại địa phương, tỉnh đề xuất một số nội dung trọng tâm. Trước hết là đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục đẩy mạnh đàm phán mở cửa thị trường xuất khẩu chính ngạch cho các sản phẩm nông sản có thế mạnh của tỉnh như: Nho, táo, xoài, sầu riêng... Cùng với đó, quan tâm đầu tư, nâng cao năng lực hệ thống kiểm nghiệm nông, thủy sản tại khu vực Nam Trung Bộ. Hiện nay, toàn tỉnh chỉ có 1 Trung tâm Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường vùng 3, trong khi nhu cầu kiểm nghiệm phục vụ xuất khẩu ngày càng tăng cao.

Tỉnh cũng đề xuất sớm rà soát, cập nhật bổ sung danh mục mã định danh cây trồng. Hiện tỉnh còn 26 mã số vùng trồng của 7 loại cây (nha đam, đinh lăng, bí hạt đậu, dưa hoàng kim, hành tím, ngò gai, rau các loại) chưa thể hoàn thành việc cấp mã số do chưa có mã định danh trong danh mục. Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện, kết nối chia sẻ đồng bộ cơ sở dữ liệu quốc gia về mã số vùng trồng và hướng dẫn cụ thể về quy tắc đặt mã số, ủy quyền sử dụng mã để hạn chế tối đa tình trạng gian lận, mạo danh mã số.

- Trân trọng cảm ơn ông!

CÔNG ĐỊNH (Thực hiện)