Kinh tế chuyển dịch tích cực

Kết quả sơ bộ Tổng điều tra kinh tế năm 2026 cho thấy, kinh tế của tỉnh tiếp tục chuyển dịch theo hướng dịch vụ - công nghiệp. Trong đó, khu vực doanh nghiệp (DN) phục hồi rõ nét với số lượng và doanh thu tăng mạnh. Tuy nhiên, số lượng DN nhỏ và siêu nhỏ còn chiếm tỷ lệ lớn, đặt ra nhiều yêu cầu trong hoạch định chính sách phát triển DN nói riêng và kinh tế nói chung của tỉnh thời gian tới.

Kinh tế chuyển dịch theo hướng dịch vụ - công nghiệp

Năm 2026 là kỳ Tổng điều tra kinh tế lần thứ 7 được thực hiện trên cả nước nhằm thu thập thông tin về tình hình sản xuất, kinh doanh của các cơ sở kinh tế. Kết quả sơ bộ tại Khánh Hòa cho thấy, đến ngày 31-12-2025, toàn tỉnh có 123.360 đơn vị thuộc các loại hình kinh tế, hành chính, sự nghiệp, hiệp hội và cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng với 473.124 lao động. Trong đó, đơn vị kinh tế chiếm 97,59% tổng số đơn vị và 80% tổng số lao động, tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế. Giai đoạn 2016 - 2025, số lượng cơ sở sản xuất, kinh doanh tiếp tục tăng, nhất là giai đoạn 2020 - 2025. Cơ cấu các loại hình cơ sở cũng cho thấy sự chuyển dịch theo hướng mở rộng khu vực kinh tế, tinh gọn khu vực hành chính và duy trì sự phát triển của khu vực dịch vụ. Đáng chú ý, cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể phi nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm tới 87,87% tổng số đơn vị kinh tế nhưng chỉ sử dụng 43,91% lao động. Như vậy, khu vực cá thể vẫn rất đông đảo, giữ vai trò quan trọng trong thương mại, dịch vụ, sản xuất và giải quyết việc làm, song chủ yếu là các hộ kinh doanh quy mô nhỏ. Ngược lại, DN chỉ chiếm 11,81% số đơn vị nhưng sử dụng tới 55,42% tổng số lao động. Điều này cho thấy DN có vai trò nổi bật trong tổ chức sản xuất và tạo việc làm. 

Hoạt động sản xuất tại Công ty TNHH Logistik Unicorp (Cụm Công nghiệp Diên Phú, xã Diên Điền). Ảnh: VĂN GIANG

Xét theo khu vực kinh tế, lĩnh vực dịch vụ chiếm ưu thế với 86,07% tổng số đơn vị và 72,06% lao động; công nghiệp và xây dựng chiếm 13,38% số đơn vị và 26,73% lao động. Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chỉ chiếm 0,55% số đơn vị và 1,21% lao động. Hoạt động kinh tế tập trung chủ yếu tại Nha Trang, Cam Lâm, Ninh Hòa và Phan Rang - những địa bàn có lợi thế về hạ tầng, giao thông, dịch vụ và thu hút đầu tư. Trong khi đó, các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa có quy mô đơn vị và lao động thấp.

Nhìn tổng thể, kinh tế Khánh Hòa đang chuyển dịch rõ nét hơn theo hướng dịch vụ - công nghiệp, trong đó DN ngày càng đóng vai trò lớn về lao động, còn khu vực cá thể vẫn chiếm ưu thế về số lượng cơ sở.  

Doanh nghiệp tăng nhanh nhưng quy mô còn nhỏ

Khu vực DN là điểm sáng đáng chú ý trong kết quả Tổng điều tra kinh tế. Tính đến ngày 31-12-2025, Khánh Hòa có 14.212 DN đang hoạt động có kết quả sản xuất, kinh doanh, chiếm 1,7% cả nước, tăng 1,9% so với năm 2024 và tăng 34,1% so với năm 2020, tương đương tăng 3.613 DN. Bình quân mỗi năm tăng 723 DN, tương đương tốc độ tăng khoảng 6%/năm.

Số lượng DN tăng cho thấy khả năng phục hồi và mở rộng sản xuất, kinh doanh của khu vực này. Tuy nhiên, tốc độ tăng DN lại cao hơn tốc độ tăng lao động. Trong giai đoạn 2020 - 2025, lao động tăng 21,76%, thấp hơn 12,33% so với tốc độ tăng số DN. Vì vậy, lao động bình quân giảm từ khoảng 16,3 người/DN năm 2020 xuống còn 14,8 người năm 2025. Số liệu đó phản ánh đúng thực trạng khi có đến 95,4% DN của tỉnh là DN siêu nhỏ và nhỏ. Đây là nhóm có ưu thế về tính linh hoạt, khả năng thích ứng nhanh và dễ gia nhập thị trường, nhưng đồng thời hạn chế về vốn, công nghệ, năng lực quản trị và sức cạnh tranh.

Hoạt động sản xuất tại Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Yến sào Khánh Hòa. Ảnh: VĂN GIANG

Giai đoạn 2020 - 2025 cũng ghi nhận sự tăng trưởng rất mạnh về nguồn vốn DN, tập trung chủ yếu ở nhóm DN lớn và khu vực ngoài nhà nước, còn DN nhỏ và siêu nhỏ tuy chiếm số lượng lớn nhưng chỉ nắm giữ một phần nhỏ tổng nguồn vốn. Tổng doanh thu thuần của các DN đang hoạt động có kết quả sản xuất, kinh doanh năm 2025 đạt hơn 351.600 tỷ đồng, tăng gần 148.160 tỷ đồng, tương ứng tăng 72,81% so với năm 2020. Doanh thu tăng mạnh thể hiện sự phục hồi và mở rộng hoạt động của khu vực DN. Tuy nhiên, doanh thu tăng chậm so với nguồn vốn cho thấy hiệu quả sử dụng vốn vẫn còn dư địa cải thiện.

Bà Lê Thị Trúc Phương - Trưởng Thống kê tỉnh nhận định, khu vực DN đang phát triển theo hướng gia tăng số lượng và mở rộng quy mô, trong đó kinh tế tư nhân tiếp tục giữ vai trò chủ đạo. Tuy nhiên, nguồn lực sản xuất, lao động, vốn và doanh thu vẫn tập trung vào một tỷ lệ nhỏ DN lớn. Thực tế này đặt ra yêu cầu tiếp tục hỗ trợ DN nhỏ và vừa tiếp cận vốn, đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, hiệu quả quản trị và mở rộng thị trường; đồng thời thúc đẩy liên kết giữa DN nhỏ với DN lớn để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Cùng với DN, cuộc Tổng điều tra còn cung cấp dữ liệu về hợp tác xã, cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể phi nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản… Đây sẽ là nguồn thông tin quan trọng giúp tỉnh đánh giá sát thực trạng nền kinh tế, xây dựng chính sách phù hợp và tạo động lực cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.

MAI HOÀNG