OCOP - Từ sản phẩm địa phương đến kinh tế giá trị cao

Trong bối cảnh yêu cầu của thị trường ngày càng cao, sản phẩm OCOP không chỉ cạnh tranh bằng chất lượng mà còn ở khả năng xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường. Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) trên địa bàn tỉnh đã chủ động chuẩn hóa quy trình sản xuất, đầu tư hoàn thiện sản phẩm, từng bước nâng cao giá trị, khẳng định vị thế của sản phẩm OCOP trên thị trường.

Từ “đặc sản quê” đến sản phẩm có thương hiệu

Chúng tôi có mặt tại vùng trồng cây ăn trái của HTX Nông nghiệp xanh Khánh Trung, xã Trung Khánh Vĩnh đúng thời điểm nhiều diện tích mít, chôm chôm, chuối, bưởi bước vào vụ thu hoạch. Không còn cảnh thu hái xong rồi bán ngay cho thương lái như trước, các loại trái cây sau khi thu hoạch đều được phân loại, đóng gói, dán tem truy xuất nguồn gốc trước khi đưa ra thị trường.

Các cơ sở trên địa bàn tỉnh ngày càng chú trọng đầu tư chế biến sâu, hoàn thiện bao bì sản phẩm thu hút khách hàng.

Hiện HTX có 16 xã viên, phát triển hơn 60ha cây ăn trái với khoảng 40 sản phẩm, trong đó có 8 sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao. Theo bà Lê Thị Kim Thanh - Giám đốc HTX, tham gia Chương trình OCOP đã giúp đơn vị thay đổi tư duy sản xuất theo hướng bài bản, chuyên nghiệp hơn. OCOP không chỉ là chứng nhận chất lượng mà còn tạo động lực để HTX chuẩn hóa quy trình sản xuất, hoàn thiện bao bì, nhãn mác và xây dựng thương hiệu. Nhờ đó, sản phẩm được thị trường đón nhận tốt hơn, đầu ra cũng ổn định hơn. 

Không chỉ riêng HTX Nông nghiệp xanh Khánh Trung, nhiều chủ thể OCOP trên địa bàn tỉnh đang xem chương trình như một cơ hội để tái cấu trúc sản xuất, hoàn thiện sản phẩm và xây dựng thương hiệu theo hướng chuyên nghiệp hơn, thay vì chỉ dừng lại ở mục tiêu đạt chứng nhận sao.

Xu hướng này được thể hiện rõ qua kỳ đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp tỉnh năm 2025 (đợt II) được Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP tỉnh tổ chức vào trung tuần tháng 7 vừa qua. Các sản phẩm được chấm điểm dựa trên nhiều tiêu chí như chất lượng, quy trình sản xuất, năng lực của chủ thể, khả năng phát triển thị trường, mẫu mã, bao bì, truy xuất nguồn gốc và câu chuyện sản phẩm. Kết quả, trong 104 sản phẩm tham gia đánh giá, có 6 sản phẩm đủ điều kiện đạt hạng 4 sao, 69 sản phẩm đạt hạng 3 sao; 14 sản phẩm chưa đủ điều kiện công nhận 3 sao; 7 sản phẩm đạt hạng 2 sao và 8 sản phẩm xin rút hồ sơ do chưa hoàn thiện đầy đủ theo quy định.

Các sản phẩm đạt OCOP 3 sao của Hợp tác xã Nông nghiệp xanh Khánh Trung.

Theo ông Trần Quốc Sanh - Phó Giám đốc Sở Công Thương, việc đánh giá OCOP hiện nay không chỉ tập trung vào chất lượng sản phẩm mà còn chú trọng năng lực quản trị của chủ thể, khả năng mở rộng thị trường và tính bền vững trong sản xuất, kinh doanh. Đây cũng là định hướng để các doanh nghiệp, HTX tiếp tục đầu tư, nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường và người tiêu dùng.

Có thể thấy, OCOP đang dần trở thành động lực thúc đẩy các chủ thể đổi mới tư duy sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh, mở ra cơ hội để nhiều sản phẩm đặc trưng của tỉnh vươn xa hơn trên thị trường.

Đổi mới để tạo giá trị bền vững

Không dừng lại ở việc nâng cao chất lượng sản phẩm, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đang chuyển hướng đầu tư vào chế biến sâu, hoàn thiện bao bì, xây dựng thương hiệu và đa dạng hóa sản phẩm nhằm gia tăng giá trị, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Là một trong những doanh nghiệp tiêu biểu, Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Nông sản Thái Thuận (phường Đô Vinh) hiện có 12 sản phẩm đạt chuẩn OCOP, gồm 8 sản phẩm 4 sao và 4 sản phẩm 3 sao. Từ những nông sản đặc trưng như nho, táo, doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền chế biến, đóng gói hiện đại để phát triển nhiều dòng sản phẩm có giá trị gia tăng.

Du khách tham quan các sản phẩm OCOP đặc trưng của tỉnh.

Ông Nguyễn Đình Quang - Giám đốc Công ty cho biết: “OCOP là cơ hội để doanh nghiệp khẳng định thương hiệu, nhưng muốn phát triển bền vững thì phải không ngừng đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng và tạo ra những sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường”.

Ở góc độ đơn vị tư vấn, đồng hành cùng các địa phương và chủ thể OCOP, ông Vương Trung Tấn - Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển Dược Khoa (phường Nam Nha Trang) cho rằng: “Giá trị lớn nhất của Chương trình OCOP không nằm ở số sao được công nhận mà ở quá trình chuẩn hóa sản xuất và nâng cao năng lực của chủ thể. Thông qua OCOP, các chủ thể có điều kiện hoàn thiện chất lượng, mẫu mã, câu chuyện sản phẩm, xây dựng thương hiệu và định hướng kinh doanh. Khi được đầu tư bài bản, sản phẩm sẽ tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng và có nhiều cơ hội phát triển bền vững”.

Khánh Hòa có nhiều lợi thế để phát triển OCOP với hệ sinh thái sản phẩm phong phú, từ yến sào, trầm hương, thủy sản chế biến, nước mắm, nông sản đặc trưng vùng núi đến các sản phẩm dược liệu, trái cây và thủ công mỹ nghệ. Mỗi sản phẩm đều gắn với điều kiện tự nhiên, bản sắc văn hóa và tri thức bản địa của từng vùng miền. Đây chính là lợi thế để các chủ thể tạo nên sự khác biệt, gia tăng sức cạnh tranh và từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường.

Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả những tiềm năng đó, các chủ thể OCOP không chỉ cần duy trì chất lượng mà còn phải chú trọng đầu tư chế biến sâu, phát triển vùng nguyên liệu ổn định, ứng dụng khoa học - công nghệ, hoàn thiện bao bì, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Theo bà Nguyễn Thị Lan - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn 2026 - 2030, Chương trình OCOP của tỉnh đặt mục tiêu phát triển ít nhất 100 sản phẩm OCOP mới mỗi năm, đồng thời phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 10 sản phẩm đạt hạng OCOP 5 sao cấp quốc gia. Để đạt mục tiêu này, tỉnh sẽ tiếp tục hỗ trợ các doanh nghiệp, HTX và hộ sản xuất phát triển vùng nguyên liệu theo hướng bền vững; ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất, quản lý; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối tiêu thụ, xây dựng thương hiệu và nâng cao năng lực cho các chủ thể OCOP. Qua đó, từng bước đưa các sản phẩm đặc trưng của Khánh Hòa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.

HÀN DẠ NGUYỆT