Chợ trong trải nghiệm của du khách nước ngoài

Với nhiều du khách nước ngoài, một khu chợ truyền thống không chỉ là nơi mua bán. Đó là nơi họ nhìn thấy nhịp sống của người dân, nghe những âm thanh đời thường, thưởng thức những món ăn bản địa, trò chuyện với tiểu thương và chạm vào những nét văn hóa mà các điểm tham quan đôi khi khó mang lại.

“Bản đồ khứu giác”

Buổi sáng ở chợ Xóm Mới (phường Nha Trang), những sạp rau, trái cây, hải sản, thực phẩm tươi sống nối nhau dọc các lối đi. Người bán thoăn thoắt sắp hàng, người mua dừng lại trước từng sạp, tiếng gọi nhau, tiếng trả giá xen lẫn trong không gian chật hẹp. Với người dân địa phương, đó là nhịp sinh hoạt quen thuộc. Nhưng với nhiều du khách nước ngoài, chính những điều bình dị ấy lại trở thành một phần đáng nhớ của chuyến đi. Không cần bảng chỉ dẫn hay những khu trưng bày được sắp đặt, khu chợ đưa du khách đến gần hơn với đời sống thường nhật của người dân Nha Trang.

Gia đình anh Dastan (du khách Kazakhstan) lưu lại khoảnh khắc đi mua sắm ở chợ Đầm.

Tại một sạp trái cây ở chợ Xóm Mới, bà Yulia - du khách Nga dừng lại khá lâu trước những rổ trái cây nhiều màu sắc với xoài, măng cụt, chôm chôm... Bà cầm từng quả lên xem, hỏi người bán về độ ngọt, cách chọn rồi mới quyết định mua. Điều khiến bà Yulia ấn tượng không chỉ là những loại hàng hóa mới lạ. Theo bà, chợ truyền thống ở Nga không phổ biến trong sinh hoạt mua sắm hằng ngày như ở Việt Nam. Người dân thường đến các siêu thị để mua nhu yếu phẩm. Vì thế, khi bước vào một khu chợ Việt Nam, bà có cảm giác như đang bước vào một không gian hoàn toàn khác. Đi cùng bà Yulia là bà Tatiana, cũng là du khách Nga. Chiếc nón lá trên đầu khiến hình ảnh hai vị khách giữa khu chợ càng trở nên gần gũi. “Chúng tôi đều là giáo viên. Đây là chuyến du lịch đầu tiên tại Việt Nam. Chúng tôi chọn đi chợ để mua trái cây Việt Nam về làm quà cho người thân”, bà Tatiana chia sẻ.

Cách đó không xa, anh Tony - du khách Úc đang đứng ở hàng hải sản. Khi được hỏi anh thích gì ở chợ, anh Tony trả lời: Đó là sự phong phú của hàng hóa, sự thân thiện của người bán và cả những mùi hương đặc trưng. “Chỉ cần bước vào chợ là có thể cảm nhận được mùi hương để tìm các gian hàng. Dạo quanh chợ, tôi có thể ngửi thấy mùi trái cây chín, mùi hải sản đậm vị biển - một “bản đồ khứu giác” mà không tài liệu du lịch nào ghi lại được”, anh Tony nhận định.

Quả thật, ở chợ Xóm Mới, không khó để bắt gặp những vị khách nước ngoài vừa đi vừa quan sát. Có người dừng trước quầy trái cây để hỏi tên từng loại quả. Có người tò mò trước những món ăn chưa từng thấy. Có người thử một miếng, gật gù rồi mới mua. Những cuộc mua bán diễn ra bằng tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Nga hoặc đôi khi chỉ bằng vài từ đơn giản, kết hợp với cử chỉ và nụ cười.

Chị Daria (du khách Nga) thưởng thức sầu riêng tại chợ Đầm.

Nếu chợ Xóm Mới mang đến cảm giác về một khu chợ dân sinh với những mặt hàng phục vụ đời sống hằng ngày, thì chợ Đầm lại mở ra một không gian khác. Quần áo, đồ lưu niệm, hàng thủ công, bánh kẹo, đặc sản, trái cây... khiến du khách có nhiều lựa chọn hơn cho những món quà mang về. Mỗi người tìm một thứ khác nhau nhưng đều có chung sự tò mò trước những sản phẩm gắn với đời sống Việt Nam. Chị Jaehun Jung - du khách Hàn Quốc, dành thời gian lựa chọn những món đồ thủ công nhỏ. Với chị, đó là những món quà có thể mang theo sau chuyến đi. Ở một góc khác của chợ, gia đình anh Tanay - du khách Nga, gồm vợ và 3 con trai, vừa đến Nha Trang đã chọn chợ Đầm là một trong những điểm dừng chân đầu tiên. 3 cậu bé nhanh chóng bị thu hút bởi những trái dừa. Với các em, việc uống một trái dừa ngon ngọt giữa khu chợ Việt Nam có lẽ là một trải nghiệm thú vị. Một bữa ăn, vài loại trái cây hay một món quà nhỏ vì thế có thể trở thành những mảnh ghép đầu tiên trong ký ức của du khách về Nha Trang.

Những “cầu nối” không cần bảng chỉ dẫn

Đằng sau những trải nghiệm ấy là những tiểu thương đã quen với việc đón khách quốc tế. Bà Bích Ngân (60 tuổi) bán trái cây đã nhiều năm tại chợ Xóm Mới. Khách nước ngoài đến sạp, bà thường chủ động giới thiệu từng loại quả, chỉ cách chọn quả ngon và giải thích loại nào phù hợp để mua về làm quà. Biết tiếng Anh, tiếng Nga ở mức giao tiếp, bà sử dụng những gì mình biết để cuộc mua bán không bị ngắt quãng bởi khác biệt ngôn ngữ. “Khách thường hỏi loại nào ngon, ngọt, mua loại nào về làm quà. Tôi biết tiếng nào thì nói với khách bằng tiếng đó, miễn là khách hiểu và chọn được loại mình thích”, bà Ngân chia sẻ.

Có lúc, cuộc trò chuyện chỉ là vài câu hỏi ngắn. Có lúc người bán phải dùng tay chỉ vào từng loại quả, hướng dẫn cách ăn hoặc ra hiệu cho khách thử trước. Nhưng sau cùng, người mua chọn được món hàng mình cần, người bán có thêm một vị khách vui vẻ rời đi.

Gian hàng cà phê tại chợ Đầm thu hút khách nước ngoài mua sắm.

Ở chợ Đầm, bà Mai Anh - chủ một tiệm đồ lưu niệm, cũng thường gặp những vị khách tìm một món quà nhỏ mang dấu ấn Việt Nam. “Khách nước ngoài thường thích những món đồ nhỏ gọn, dễ mang theo trong hành lý. Có người mua cho mình, có người mua về làm quà cho gia đình, bạn bè”, bà nói.

Tại các cửa hàng đặc sản, câu chuyện lại bắt đầu từ những câu hỏi khác. Bà Phương Phấn - chủ một cửa hàng cho biết, khách thường muốn biết sản phẩm làm từ nguyên liệu gì, sử dụng như thế nào, để được bao lâu và có thể mang lên máy bay hay mang về nước hay không. Những câu hỏi ấy khiến một cuộc mua bán kéo dài hơn vài phút. Người bán không chỉ đưa hàng và nhận tiền mà còn giới thiệu về sản phẩm; du khách không chỉ mua một món đồ mà có thêm một câu chuyện để nhớ.

Đôi khi, để hiểu một vùng đất, không nhất thiết phải đến những nơi nổi tiếng nhất. Chỉ cần bước vào một khu chợ, nghe tiếng người mua bán, nếm một món ăn và trò chuyện với một người xa lạ, du khách đã có thể chạm vào một phần đời sống của nơi mình đang đến.

TRẦN HẰNG