Đưa sản phẩm OCOP vào hệ thống phân phối hiện đại

Từ những sản phẩm mang đậm dấu ấn vùng miền, nhiều sản phẩm OCOP của Khánh Hòa đang từng bước rời các phiên chợ, điểm giới thiệu truyền thống để hiện diện trên quầy kệ siêu thị, cửa hàng tiện lợi và các kênh thương mại điện tử. Tuy nhiên, để đi từ dấu mốc “được công nhận OCOP” đến trở thành mặt hàng có sức tiêu thụ ổn định trong hệ thống phân phối hiện đại vẫn là hành trình không dễ. Chất lượng, bao bì, truy xuất nguồn gốc, giá thành, năng lực cung ứng và tính chuyên nghiệp của chủ thể đang trở thành những “tấm vé” quyết định khả năng đi xa của sản phẩm.

Tìm đường vào kênh bán lẻ hiện đại

Các đại biểu tham quan gian hàng trầm hương tại Hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” ngày 11-9.

Trên các quầy hàng hiện nay, sản phẩm OCOP của Khánh Hòa ngày càng đa dạng, từ rong nho, nha đam, nho, táo, thủy sản chế biến đến trầm hương, yến sào, các sản phẩm nông nghiệp chế biến sâu… Sự hiện diện ấy cho thấy OCOP đang chuyển dần từ sản phẩm đặc trưng mang tính địa phương sang hàng hóa được chuẩn hóa để tiếp cận thị trường rộng hơn. Hiện toàn tỉnh có 356 sản phẩm của 167 chủ thể được công nhận, xếp hạng OCOP từ 3 sao trở lên; trong đó, 301 sản phẩm của 147 chủ thể còn thời hạn công nhận. Đây là nguồn hàng khá lớn để kết nối với các kênh phân phối hiện đại. Quan trọng hơn, phía sau những con số này là quá trình nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất thay đổi cách làm, đầu tư công nghệ, thiết kế bao bì, xây dựng thương hiệu và từng bước chuyển từ tư duy “có gì bán nấy” sang sản xuất theo nhu cầu thị trường.

Một trong những doanh nghiệp sớm đưa sản phẩm OCOP vào các kênh phân phối hiện đại là Công ty TNHH Trí Tín Nha Trang (phường Nha Trang). Theo ông Lê Minh Trí - Phó Giám đốc Công ty, doanh nghiệp hiện đạt sản lượng khoảng 200 tấn/năm, doanh thu khoảng 10 tỷ đồng/năm. Công ty có sản phẩm rong nho tách nước đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia, rong hạt Trí Tín đạt OCOP 4 sao và 2 sản phẩm snack rong biển đạt điểm OCOP 5 sao, đang chờ thẩm định. Theo ông Trí, chứng nhận OCOP góp phần nâng uy tín, tạo thuận lợi cho sản phẩm tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, để đưa được sản phẩm vào siêu thị và các hệ thống phân phối lớn, doanh nghiệp phải duy trì chất lượng đồng đều, hoàn thiện bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và bảo đảm nguồn cung ổn định. Vì vậy, công ty tiếp tục đầu tư chế biến sâu, đa dạng sản phẩm và mở rộng các kênh tiêu thụ.

Tại Công ty Cổ phần Thực phẩm Cánh Đồng Việt (VietFarm) ở phường Bảo An, nhiều sản phẩm từ nha đam đã đạt OCOP 4 sao như: Nha đam hương yến, nha đam sệt vị chanh dây, vị dâu, nha đam không đường, hương vải. Các sản phẩm nha đam của công ty hiện đã có mặt trên quầy kệ của nhiều hệ thống siêu thị trong cả nước, qua đó từng bước mở rộng thị trường và đưa đặc sản địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng. Ông Nguyễn Đức Thuận - Giám đốc Công ty cho biết, để tham gia các kênh phân phối chuyên nghiệp, doanh nghiệp phải kiểm soát chặt từ vùng nguyên liệu, chế biến, an toàn thực phẩm đến đóng gói, phân phối. Đồng thời, thường xuyên cải tiến sản phẩm theo thị hiếu người tiêu dùng. Những yêu cầu này vừa tạo áp lực, vừa thúc đẩy doanh nghiệp nâng chuẩn sản xuất, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường bền vững hơn.

Có “sao” chưa đồng nghĩa có thị trường

Sản phẩm rong nho tách nước của Công ty TNHH Trí Tín Nha Trang.

Khoảng cách từ một gian hàng OCOP đến vị trí ổn định trên kệ siêu thị vẫn còn khá xa, bởi không phải sản phẩm đạt 3 - 4 sao nào cũng có thể ngay lập tức đáp ứng yêu cầu của hệ thống bán lẻ hiện đại. Điểm yếu của một bộ phận chủ thể vẫn là quy mô sản xuất nhỏ, sản lượng thiếu ổn định. Một số sản phẩm có chất lượng tốt nhưng giá thành cao, khó cạnh tranh với hàng hóa cùng loại đã có thương hiệu và sản lượng lớn. Bà Nguyễn Thị Ánh Đào - Giám đốc Siêu thị Co.opmart Thanh Hà (phường Phan Rang) cho biết: “Hệ thống bán lẻ luôn quan tâm sản phẩm OCOP bởi tính đặc trưng, nguồn gốc rõ ràng. Tuy nhiên, để vào siêu thị và duy trì lâu dài, sản phẩm phải đáp ứng các yêu cầu về pháp lý, chất lượng, an toàn thực phẩm, nhãn hàng hóa, truy xuất nguồn gốc, giá cả và khả năng cung ứng ổn định. Quan trọng hơn, khi đã lên kệ, sản phẩm phải chứng minh được sức mua. Do đó, chủ thể cần tiếp tục quảng bá, cải tiến mẫu mã và nghiên cứu nhu cầu khách hàng".

Thực tế cho thấy, giá trị của OCOP không chỉ nằm ở thứ hạng “sao”, mà phải được chuyển hóa thành khả năng thương mại hóa, mở rộng thị trường, tăng doanh thu và thu nhập cho người sản xuất. Theo định hướng Chương trình OCOP của tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh đặt mục tiêu ít nhất 50% chủ thể OCOP tham gia các kênh bán hàng hiện đại như siêu thị, cửa hàng tiện lợi, sàn thương mại điện tử; ít nhất 70% chủ thể xây dựng được vùng nguyên liệu và có liên kết ổn định. Mục tiêu này cho thấy trọng tâm của Chương trình OCOP đang dịch chuyển rõ hơn từ phát triển số lượng sang nâng chất lượng và mở rộng thị trường.

Du khách tham quan, mua sắm sản phẩm OCOP đặc trưng của Khánh Hòa.

Ông Trần Quốc Sanh - Phó Giám đốc Sở Công Thương cho biết: "Thời gian qua, ngành Công Thương đã đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã đưa sản phẩm vào hệ thống phân phối và các sàn thương mại điện tử. Qua các hoạt động kết nối, nhiều sản phẩm mang thương hiệu địa phương đã từng bước có mặt tại hệ thống phân phối trong và ngoài tỉnh. Tuy nhiên, vẫn còn không ít chủ thể gặp khó khăn khi tiếp cận kênh bán lẻ hiện đại. Thời gian tới, ngành tiếp tục hỗ trợ các chủ thể hoàn thiện sản phẩm, đổi mới bao bì, ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định; tăng kết nối với các nhà phân phối. Đồng thời, doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng yêu cầu của hệ thống bán lẻ hiện đại".

Từ một sản phẩm đặc trưng của làng quê đến một mặt hàng đứng vững trên kệ siêu thị là cả quá trình chuẩn hóa. Khi sản phẩm OCOP được kết nối chặt hơn với hệ thống phân phối hiện đại, giá trị mang lại không chỉ là thêm một điểm bán. Quan trọng hơn, sức ép của thị trường sẽ thúc đẩy các chủ thể sản xuất chuyên nghiệp hơn, xây dựng thương hiệu tốt hơn và hình thành những chuỗi hàng hóa đủ sức cạnh tranh. Khi ấy, những ngôi sao OCOP mới thực sự được chuyển hóa thành giá trị kinh tế và một thị trường bền vững cho sản phẩm địa phương.

HÀN DẠ NGUYỆT