Hệ thống thủy lợi hồ chứa nước Đá Bàn và đập dâng Hòa Huỳnh: Khẩn trương nạo vét, gia cố

Hiện nay, hệ thống kênh mương phía sau hồ chứa nước Đá Bàn và đập dâng Hòa Huỳnh bị bồi lấp, sạt lở nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến việc cung cấp nước sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của hàng nghìn hộ dân vùng hưởng lợi. Do đó, đơn vị quản lý công trình đang khẩn trương nạo vét, đắp bờ, gia cố hệ thống thủy lợi này nhằm đảm bảo công năng của công trình.

Nhiều đoạn kênh bị tắc nghẽn

Hệ thống thủy lợi hồ chứa nước Đá Bàn và đập dâng Hòa Huỳnh từ lâu là những tuyến kênh huyết mạch, cung cấp nước cho hàng chục nghìn héc-ta đất sản xuất nông nghiệp của xã Bắc Ninh Hòa, xã Hòa Trí, phường Ninh Hòa... Tuy nhiên, theo thời gian, đặc biệt là sau đợt mưa lũ cuối năm 2025, hệ thống thủy lợi này đã bị hư hỏng nhiều vị trí. Theo quan sát của chúng tôi, dọc theo tuyến kênh chính và kênh chính đông của hồ chứa nước Đá Bàn, bùn đất và cát từ thượng nguồn đổ về bồi lắng dày đặc. Tại kênh chính, mặt cắt hình thang vốn thông thoáng nay bị đất cát lấp đầy. Các tuyến kênh chính tây, kênh N2T, kênh Bốn Tổng và Buy Ruột Ngựa không chỉ bị bồi lấp lòng kênh mà còn xuất hiện tình trạng sạt lở bờ nghiêm trọng. Đặc biệt, tại xi phông số 1 trên kênh chính đông, tình trạng xói lở và bồi lấp trên lưng xi phông đã làm ảnh hưởng trực tiếp đến việc tiêu lũ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn công trình. Việc bồi lắng và sạt lở đã ảnh hưởng lớn đến khả năng vận hành của hệ thống. Dòng chảy bị cản trở khiến nước không thể về đến cuối kênh, gây ra tình trạng thiếu nước cục bộ dù hồ chứa vẫn còn nước. Việc bồi lấp, chặn dòng còn khiến nước bị thất thoát, giảm hiệu quả sử dụng nước trong bối cảnh nguồn nước ngày càng khó khăn như hiện nay.

Nạo vét kênh chính đông hồ chứa nước Đá Bàn.

Ông Đinh Tấn Thành - Phó Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Khánh Hòa cho biết, hệ thống kênh mương hồ chứa nước Đá Bàn không chỉ phục vụ tưới tiêu mà còn là nguồn cung cấp nước sinh hoạt thiết yếu cho người dân. Cụ thể, kênh chính đảm nhiệm vai trò đưa nước phục vụ sản xuất cho 17.104ha lúa 2 vụ tại xã Bắc Ninh Hòa và xã Hòa Trí; kênh chính đông đưa nước cho 2.322ha; kênh chính tây phục vụ tưới cho 1.010ha; kênh N2T phục vụ tưới cho 468ha. Phía hệ thống đập dâng Hòa Huỳnh, kênh Bốn Tổng và kênh Buy Ruột Ngựa đảm nhiệm tưới tiêu cho hơn 1.350ha lúa và phục vụ dân sinh tại xã Bắc Ninh Hòa, phường Ninh Hòa.

Giải pháp khắc phục 

Theo lãnh đạo Công ty TNHH Một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Khánh Hòa, cuối tháng 4, UBND tỉnh đã phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật đầu tư xây dựng công trình hệ thống thủy lợi hồ chứa nước Đá Bàn, đập dâng Hòa Huỳnh - thuộc Văn phòng đại diện Đá Bàn với các hạng mục nạo vét, đắp bờ gia cố các tuyến kênh chính, kênh chính đông, kênh chính tây, kênh N2T, kênh Bốn Tổng, kênh Buy Ruột Ngựa; tổng mức đầu tư khoảng 848 triệu đồng. Mục tiêu là đảm bảo kênh dẫn nước thông suốt, an toàn công trình để phục vụ cho các nhiệm vụ của tuyến kênh này. Trong đó, tập trung vào các giải pháp nạo vét bùn cát vật cản, đồng thời tận dụng nguồn đất tại chỗ để đắp lại các vị trí sạt lở, vừa tiết kiệm chi phí vừa giúp chỉnh trang mái kênh bền vững. 

Theo hồ sơ thiết kế, sẽ nạo vét hàng loạt đoạn xung yếu trên tuyến kênh này. Cụ thể, nạo vét hơn 460m kênh chính, kênh chính đông và kênh chính tây; gia cố bờ tả, bờ hữu kênh N2T; đặc biệt là xử lý dứt điểm tình trạng bồi lấp tại xi phông số 1 với chiều dài 66m trong phạm vi công trình. Tại hệ thống đập dâng Hòa Huỳnh, các tuyến kênh Bốn Tổng và Buy Ruột Ngựa sẽ được chỉnh trang, nạo vét các đoạn bị tắc nghẽn, bồi lắng, sạt lở. Ông Đinh Tấn Thành cho biết, ngay sau khi UBND tỉnh phê duyệt phương án, công ty đã khẩn trương triển khai việc nạo vét, gia cố, đắp bờ các đoạn kênh bị xuống cấp, bồi lắng, sạt lở theo phương án được duyệt, đảm bảo công năng của các công trình, nhất là phục vụ tưới tiêu cho vụ hè thu sắp tới.

Ông Phạm Minh Long - Phó Chủ tịch UBND xã Bắc Ninh Hòa cho biết: "Những năm qua, nguồn nước từ hồ Đá Bàn và đập dâng Hòa Huỳnh chính là mạch nguồn phục vụ sản xuất nông nghiệp, nước sinh hoạt cho hàng nghìn hộ dân của xã. Xã có hơn 2.300ha lúa được tưới tiêu bởi hệ thống kênh chính đông và chính tây, chưa kể hàng nghìn héc-ta khác được tưới tiêu bởi các tuyến kênh nhánh và sông suối nhỏ. Chúng tôi kỳ vọng việc triển khai nạo vét, gia cố cấp bách các tuyến kênh này không chỉ giúp khơi thông dòng chảy để nước về đến tận cuối đồng, mà còn gia cố vững chắc những đoạn đê bao, bờ kênh xung yếu. Khi hạ tầng thủy lợi đảm bảo, người dân mới yên tâm sản xuất, giảm bớt chi phí bơm tát và nâng cao năng suất cây trồng. Chúng tôi cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư, tạo mọi điều kiện thuận lợi về mặt bằng và giám sát cộng đồng để dự án hoàn thành đúng tiến độ, sớm khôi phục công năng của hệ thống thủy lợi phục vụ cho các mục tiêu dân sinh và sản xuất của Nhân dân vùng hưởng lợi".

Trong bối cảnh điều kiện thời tiết ngày càng khắc nghiệt, nhất là nắng nóng gay gắt kéo dài, nguy cơ xảy ra khô hạn, việc UBND tỉnh phê duyệt phương án nạo vét, gia cố hệ thống thủy lợi của hồ chứa nước Đá Bàn - hồ chứa lớn nhất phía bắc của tỉnh sẽ góp phần giúp cho nguồn nước tưới được sử dụng một cách hợp lý, hiệu quả, hạn chế thất thoát, ứ tắc trên các kênh dẫn dòng. 

CÔNG ĐỊNH