Cấp sổ đỏ lần đầu: Cần tháo gỡ những vướng mắc từ cơ sở

Từ ngày 1-7-2025, thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ), quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu cho người dân được chuyển cho cấp xã. Trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, các địa phương đã nỗ lực số hóa hồ sơ, giải quyết thủ tục cấp GCNQSDĐ lần đầu. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn những vướng mắc cần được tháo gỡ để bảo đảm việc giải quyết thủ tục thông suốt trong thời gian tới.

Hồ sơ còn tồn đọng

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai Luật Đất đai năm 2024, nhu cầu xin cấp GCNQSDĐ lần đầu của người dân có chiều hướng tăng. Các địa phương đã quan tâm, nỗ lực giải quyết thủ tục. 100% hồ sơ sau khi tiếp nhận đều được nhập liệu, cấp mã số biên nhận và theo dõi tiến độ trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh. Tỷ lệ số hóa hồ sơ đầu vào đạt từ 86% đến 100%. Theo thống kê, từ ngày 1-7-2025 đến 30-9-2026, xã Tây Ninh Hòa tiếp nhận 1.038 hồ sơ cấp GCNQSDĐ lần đầu, đã giải quyết 388 hồ sơ; phường Nha Trang tiếp nhận 629 hồ sơ, giải quyết 125 hồ sơ; xã Cam An tiếp nhận 471 hồ sơ, giải quyết 109 hồ sơ; xã Công Hải tiếp nhận 164 hồ sơ, giải quyết 107 hồ sơ; xã Phước Hữu tiếp nhận 1.060 hồ sơ, giải quyết 986 hồ sơ...

Người dân thực hiện các thủ tục đất đai tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Cam An.

Tuy nhiên, số lượng hồ sơ đề nghị cấp GCNQSDĐ lần đầu đang trong quá trình giải quyết hoặc bị trả lại tại các địa phương vẫn còn khá lớn. Nguyên nhân chủ yếu là nguồn gốc đất đai phức tạp, kéo dài thời gian kiểm tra, xác minh thực địa; tài liệu bản đồ đo đạc cũ (năm 1995, 1996) hoặc bản đồ VLAP (năm 2015) còn nhiều sai lệch về ranh giới, diện tích, chồng lấn với đất nông - lâm trường; việc chuyển nhượng qua nhiều đời bằng giấy viết tay cũng gây khó khăn trong xác minh. Bên cạnh đó, nhân sự chuyên trách còn mỏng, trong khi khối lượng công việc lớn và cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác. Dù các địa phương đã nỗ lực số hóa hồ sơ đất đai, phần mềm chuyên ngành VBDLIS (phần mềm dùng để xây dựng, quản lý, vận hành và khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai) vẫn phát sinh lỗi hệ thống, làm gián đoạn quá trình luân chuyển, xử lý hồ sơ và buộc cán bộ phải thực hiện lại nhiều thao tác.

Theo ông Lê Tiến Vĩnh - Phó Chủ tịch UBND phường Nha Trang, khu vực Đề Pô có nguồn gốc do ngành đường sắt quản lý, nhưng chưa hoàn thành thủ tục bàn giao cho địa phương. Các thửa đất thuộc khu tái định cư sân bay và khu nhà ở quân đội ACC có nguồn gốc liên quan đến đất quốc phòng, chưa được Chính phủ phê duyệt phương án xử lý, sắp xếp lại nhà, đất nên chưa đủ điều kiện cấp GCNQSDĐ cho người dân.

Tại các xã Phước Hữu, xã Công Hải, nhiều hộ dân kê khai không đầy đủ nguồn gốc sử dụng đất; giấy tờ mua bán, tặng cho viết tay, thiếu cơ sở pháp lý. Một số chủ sử dụng đất không cư trú tại địa phương hoặc đi làm xa, gây khó khăn cho việc liên hệ, xác minh thực địa. Bên cạnh đó, quỹ đất công được hình thành qua nhiều thời kỳ nhưng thiếu hồ sơ quản lý...

Đồng bộ giải pháp tháo gỡ

Vừa qua, Đoàn giám sát của Ban Pháp chế HĐND tỉnh đã tổ chức giám sát chuyên đề về thủ tục cấp GCNQSDĐ lần đầu cho người dân tại các xã, phường: Tây Ninh Hòa, Hòa Thắng, Nha Trang, Cam An, Suối Hiệp, Phước Hữu, Công Hải. Tại các buổi giám sát, các địa phương kiến nghị tỉnh quan tâm phân bổ thêm biên chế, bố trí công chức được đào tạo đúng chuyên ngành đất đai cho cấp xã; tăng cường tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ; đẩy mạnh số hóa, đồng bộ cơ sở dữ liệu đất đai giữa hồ sơ giấy, bản đồ địa chính và dữ liệu điện tử. Các địa phương cũng kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức thêm các lớp tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu, hướng dẫn cụ thể các điểm mới của Luật Đất đai năm 2024 và các nghị định hướng dẫn thi hành liên quan trực tiếp đến công tác đăng ký, cấp GCNQSDĐ lần đầu cho cán bộ cấp xã. Đồng thời, hỗ trợ hoàn thiện, đồng bộ cơ sở dữ liệu đất đai; tạo điều kiện để các địa phương khai thác bản đồ và hồ sơ, thông tin biến động, rút ngắn thời gian tra cứu, đối chiếu.

Tại các buổi giám sát, ông Nguyễn Trọng Trung - Trưởng Ban Pháp chế HĐND tỉnh, Trưởng Đoàn giám sát nhấn mạnh, để tháo gỡ vướng mắc trong cấp GCNQSDĐ lần đầu, cần sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của các cấp, ngành; tận dụng tối đa các quy định của Luật Đất đai năm 2024 và các nghị định hướng dẫn thi hành để xem xét cấp GCNQSDĐ đối với những trường hợp đất không có giấy tờ nhưng đã sử dụng ổn định lâu dài, không có tranh chấp. Ông Nguyễn Trọng Trung đề nghị UBND các xã, phường khẩn trương rà soát, phân loại rõ ràng từng nhóm hồ sơ: Nhóm thiếu thành phần, nhóm cần xác minh nguồn gốc đất, nhóm đang có tranh chấp để hướng dẫn cụ thể, tránh tình trạng trả hồ sơ chung chung. Đối với hồ sơ tồn đọng thuộc thẩm quyền cấp xã, các địa phương cần chủ động rà soát, đề ra phương án giải quyết. Những trường hợp phức tạp, vượt thẩm quyền cần có văn bản chính thức trao đổi, tham vấn ý kiến chuyên môn của các sở, ngành để bảo đảm cơ sở pháp lý trước khi thực hiện. Bên cạnh đó, các địa phương cần chủ động rà soát đơn thư phát sinh trong lĩnh vực đất đai, tăng cường đối thoại và tiếp công dân trực tiếp.

Để tháo gỡ khó khăn về nhân lực và nghĩa vụ tài chính, Trưởng Đoàn giám sát đề nghị các địa phương chủ động áp dụng quy định hiện hành trong lĩnh vực đất đai để hợp đồng thuê chuyên gia, cán bộ có kinh nghiệm hỗ trợ giải quyết hồ sơ tồn đọng; tăng cường tuyên truyền chính sách ghi nợ tiền sử dụng đất khi cấp GCNQSDĐ lần đầu, góp phần giảm áp lực kinh tế cho người dân. Chính quyền các địa phương căn cứ các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và của tỉnh để đẩy nhanh tiến độ đo đạc, lập hồ sơ địa chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai. Đồng thời, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa UBND cấp xã với Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai và cơ quan thuế nhằm đẩy nhanh tiến độ giải quyết các thủ tục đất đai, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân. Đoàn giám sát ghi nhận, tổng hợp đầy đủ những khó khăn, vướng mắc và kiến nghị của các địa phương; đồng thời sẽ làm việc với UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường để sớm tháo gỡ.

THÁI THỊNH