[Emagazine] Từ nội lực đổi mới đến khát vọng vươn tầm - Kỳ 1: Tinh gọn để mở ra dư địa phát triển

Trong bài phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt nhấn mạnh: “Kinh tế nhà nước phải thực sự chiếm lĩnh “những cao điểm chiến lược chỉ huy”của nền kinh tế, giữ vai trò chủ đạo, trở thành “điểm tựa quốc gia” trong kỷ nguyên mới”. 

Triển khai thực hiện Nghị quyết số 79, Tỉnh ủy xác định phát triển kinh tế nhà nước gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy vai trò dẫn dắt trong những lĩnh vực có thế mạnh. Trong tiến trình đó, Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Yến sào Khánh Hòa (gọi tắt là Công ty Yến sào Khánh Hòa, doanh nghiệp - DN -100% vốn Nhà nước) là một điển hình của quá trình chuyển mình từ chính nội lực, từng bước cụ thể hóa Nghị quyết số 79 và các chủ trương lớn của Đảng bằng những thay đổi thực chất trong tổ chức, quản trị, khoa học - công nghệ, sản xuất kinh doanh và định hướng phát triển. Thực tiễn đổi mới, phát huy nguồn lực Nhà nước của Yến sào Khánh Hòa trong giai đoạn mới đã góp phần tạo động lực tăng trưởng, đóng góp vào sự phát triển của địa phương.

Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh - gọn - mạnh - hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả, Công ty Yến sào Khánh Hòa đã chủ động rà soát, sắp xếp lại tổ chức, giảm đầu mối, tập trung nguồn lực cho những lĩnh vực sản xuất, kinh doanh cốt lõi và có thế mạnh. Không đơn thuần là câu chuyện giảm số lượng đầu mối, điều quan trọng hơn là sau sắp xếp, nguồn lực được sử dụng đúng chỗ hơn, bộ máy vận hành hiệu quả hơn và sức cạnh tranh của DN được nâng lên. Đây cũng chính là một trong những yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp trong giai đoạn phát triển mới.

Công ty Yến sào Khánh Hòa được thành lập năm 1990, là DN nhà nước trực thuộc UBND tỉnh, được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ, khai thác và chế biến nguồn tài nguyên yến sào. Với truyền thống bề dày kinh nghiệm trong bảo tồn, phát triển quần thể chim yến và phát triển hang đảo yến mới, đến nay, công ty quản lý 33 đảo yến với 173 hang yến. Trải qua 36 năm hình thành, phát triển, công ty đã không ngừng lớn mạnh. Hiện nay, công ty có 16 đơn vị trực thuộc, 5 phòng ban, 3 công ty cổ phần. Các công ty cổ phần thành viên có hơn 2.000 lao động được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ và tay nghề cao. So sánh năm 1991, doanh thu của Yến sào Khánh Hòa mới đạt 23 tỷ đồng, đến năm 2025, con số này đã đạt 3.150 tỷ đồng. Giai đoạn 2020 - 2024, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 6,3 triệu USD, riêng thị trường Trung Quốc đạt hơn 1 triệu USD.

Trong quá trình phát triển, Yến sào Khánh Hòa từng bước mở rộng hoạt động trên nhiều lĩnh vực, hình thành mạng lưới đơn vị, DN và cơ sở sản xuất tương đối rộng. Tuy nhiên, khi quy mô ngày càng lớn, yêu cầu về hiệu quả quản trị, sử dụng vốn và tập trung nguồn lực càng trở nên cấp thiết; những mô hình phù hợp với giai đoạn phát triển trước cũng cần được rà soát, sắp xếp lại để đáp ứng yêu cầu mới.

Theo kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước, đồng chí Trần Phong - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu thực hiện cơ cấu, sắp xếp lại DN nhà nước giai đoạn 2026 - 2030 theo quy định của Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Tài chính. Khánh Hòa cơ cấu lại DN nhà nước một cách thực chất, hiệu quả, giảm đầu mối, tăng quy mô nhằm thực hiện tốt hơn vai trò của DN nhà nước trong bối cảnh mới; hợp nhất, sáp nhập các DN hoạt động trong cùng lĩnh vực nhằm phát huy lợi thế tổng thể của ngành kinh tế.

Hang trú đông cho chim yến.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển của công ty trong giai đoạn mới, UBND tỉnh đã phê duyệt phương án sắp xếp Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Yến sào Khánh Hòa (công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ - công ty con) theo hướng Công ty Yến sào Khánh Hòa là DN do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ theo Quyết định số 1479 ngày 29-11-2022 của Thủ tướng Chính phủ. Công ty mẹ Yến sào Khánh Hòa tiếp tục duy trì phần vốn góp chiếm trên 50% vốn điều lệ tại 3 công ty cổ phần. Các phòng, ban nội bộ được sắp xếp theo hướng tinh gọn; một số đơn vị được sáp nhập nhằm giảm tầng nấc trung gian, nâng cao hiệu quả vận hành. Đáng chú ý, 8 công ty con hoạt động trong các lĩnh vực dịch vụ tuyến Bắc - Nam, nhà hàng, du lịch, nông trường dừa, nuôi trồng thủy sản, thiết kế xây dựng... thực hiện giải thể. Đây không đơn thuần là giảm đầu mối, mà là quá trình sắp xếp lại nguồn lực để DN tập trung nhiều hơn cho những lĩnh vực gắn với năng lực cốt lõi và có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao.

Một trong những yếu tố quan trọng của quá trình sắp xếp là tạo được sự đồng thuận trong toàn hệ thống. Từ chủ trương của cấp ủy, lãnh đạo DN đến các đơn vị thành viên và người lao động, việc cơ cấu lại được triển khai gắn với xây dựng phương án tổ chức sản xuất, kinh doanh, bố trí nguồn lực và từng bước xử lý những tồn tại phát sinh. Lãnh đạo Công ty Yến sào Khánh Hòa cho biết: “Với một DN có thương hiệu lâu năm như Yến sào Khánh Hòa, việc củng cố năng lực cốt lõi càng có ý nghĩa quan trọng. Khi nguồn lực về con người, tài chính, khoa học - công nghệ được tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn, DN có thêm điều kiện nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến công nghệ và xây dựng thương hiệu. Tinh gọn vì thế không đồng nghĩa với thu hẹp sự phát triển. Ngược lại, đây là cơ hội để DN tập trung hơn, chuyên sâu hơn và nâng cao năng lực cạnh tranh”.

Dây chuyển sơ chế và tinh chế yến sào tại Nhà máy Chế biến Nguyên liệu Yến sào Sanvinest Khánh Hoà.

Thực tế cho thấy hoạt động sản xuất, kinh doanh của Yến sào Khánh Hòa tiếp tục duy trì ổn định trong quá trình cơ cấu. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 2,2 triệu USD, tăng 144% so với cùng kỳ năm trước. 6 tháng đầu năm 2026, công ty sản xuất hơn 130 triệu sản phẩm, doanh thu đạt 1.699 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế hơn 131,7 tỷ đồng; duy trì việc làm cho gần 3.900 lao động với thu nhập bình quân 14,5 triệu đồng/người/tháng. Dự kiến đến cuối năm, nhiều chỉ tiêu tiếp tục tăng so với cùng kỳ năm trước, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của tỉnh. Từ thực tiễn này cho thấy, tinh gọn chỉ thực sự có ý nghĩa khi sau sắp xếp, nguồn lực được tập trung tốt hơn, hoạt động sản xuất, kinh doanh không bị gián đoạn, người lao động được bảo đảm việc làm và DN có thêm dư địa cho những lĩnh vực tạo nên lợi thế lâu dài.

Khánh Hòa có hệ thống đảo, vách đá ven biển, khí hậu và nguồn thức ăn tự nhiên thuận lợi cho quần thể chim yến sinh sống, phát triển. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Khánh Hòa có quần thể chim yến đảo thiên nhiên lớn, chiếm khoảng 60% tổng số hang yến tự nhiên của cả nước. Tổ chức Kỷ lục châu Á xác lập đây là khu vực có số lượng hang yến đảo thiên nhiên và sản lượng yến sào đảo thiên nhiên lớn nhất châu Á.

Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hà - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên và Phát triển (CCD) nhận định, Khánh Hòa sở hữu lợi thế cạnh tranh đặc biệt với lịch sử khai thác yến đảo hàng trăm năm, 33 đảo với 173 hang yến; thương hiệu Yến sào Khánh Hòa được biết đến tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ cùng kinh nghiệm lâu năm trong quản lý, bảo tồn gắn với phát triển. Đặc biệt, giai đoạn 2014 - 2026, Yến sào Khánh Hòa đã ấp nhân tạo và tái thả 62.812 cá thể chim về môi trường tự nhiên.

Sau sắp xếp, tinh gọn bộ máy, Công ty Yến sào Khánh Hòa tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho những lĩnh vực có lợi thế và khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao, đồng thời giữ vững những giá trị cốt lõi đã làm nên bản sắc và vị thế của DN. Trong suốt quá trình xây dựng và phát triển, Yến sào Khánh Hòa không chỉ thực hiện nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh mà còn gắn chặt với quản lý, bảo vệ hệ thống đảo yến, bảo tồn nguồn tài nguyên và gìn giữ không gian biển, đảo của địa phương. Đây là một nét đặc thù cho thấy vai trò của DN nhà nước không chỉ được đo bằng doanh thu, lợi nhuận hay số tiền nộp ngân sách. Trong những lĩnh vực gắn với tài nguyên và biển, đảo, hiệu quả kinh tế còn phải song hành với trách nhiệm bảo tồn nguồn lực cho tương lai, bảo vệ môi trường và thực hiện nhiệm vụ quốc phòng - an ninh. Để bảo vệ nguồn tài nguyên quý giá này, công ty duy trì lực lượng bảo vệ chuyên trách hơn 300 thành viên, thường xuyên thực hiện nhiệm vụ trên các đảo, hang yến và khu vực ven biển. 

Theo Đại tá Huỳnh Văn Toàn - Phó Chỉ huy trưởng kiêm Tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, thực tiễn cho thấy Yến sào Khánh Hòa đã gắn kết chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với nhiệm vụ quốc phòng - an ninh. Việc quản lý, bảo vệ và khai thác bền vững hệ thống đảo yến vừa bảo tồn nguồn tài nguyên của quốc gia vừa góp phần khẳng định chủ quyền, giữ vững ổn định an ninh trên các vùng biển, đảo của tỉnh.

Từ thực tiễn của Yến sào Khánh Hòa có thể thấy, đưa nghị quyết vào cuộc sống chính là cụ thể hóa những chủ trương, định hướng lớn bằng những thay đổi thiết thực trong tổ chức, quản trị và sử dụng nguồn lực. Tinh gọn không phải là đích đến, mà là điều kiện để DN tập trung nguồn lực cho những giá trị cốt lõi, nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo thêm dư địa cho phát triển. Quan trọng hơn, sau mỗi sự thay đổi về tổ chức phải là sự chuyển biến thực chất về chất lượng quản trị, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của DN. Khi bộ máy đã được sắp xếp, nguồn lực đã được tập trung, yêu cầu tiếp theo đặt ra đối với DN nhà nước là phải tạo được những động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và thực sự phát huy vai trò dẫn dắt trong kỷ nguyên mới.