“Cây đại thụ” trên đỉnh Hòn Gầm - Khánh Hòa

Thứ Tư, 19/08/2009, 11:06 [GMT+7]

Nhờ làm ăn giỏi, nên kinh tế của gia đình Ama Lân luôn vững chắc.

Cũng như những người dân các buôn làng ở huyện Khánh Sơn, thời chiến tranh, 18 tuổi, Cao Cà Lân ở thôn Ka Tơ, xã Ba Cụm Nam đã đi theo cách mạng, cầm súng đánh giặc. Suốt 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, từ một thanh niên chuyên chạy công văn, thư tín, Cao Cà Lân ngày càng trưởng thành. Ông đã trải qua nhiều chức vụ như: Xã đội trưởng, Chủ tịch xã, Bí thư chi bộ - Huyện ủy viên, Bí thư Huyện đoàn… Đất nước thống nhất, sau nhiều năm tham gia công tác ở huyện và xã, năm 2000, ông được nghỉ hưu. Do làm kinh tế giỏi, biết nhiều điều hay, lại hiểu được cái bụng của bà con nên Ama (tên gọi thân mật về người cha) Cao Cà Lân được dân làng tín nhiệm bầu làm già làng. Ama Lân là một trong những cán bộ lão thành cách mạng cao tuổi nhất ở huyện Khánh Sơn được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba, 2 Huân chương Kháng chiến hạng Nhất và nhiều bằng khen, giấy khen khác.

Một thời hào hùng

Tôi quen Ama Lân - người dân tộc Raglai ở xã Ba Cụm Nam, huyện Khánh Sơn từ nhiều năm nay. Từng được Ama Lân rót cho những ly rượu cần, gắp cho miếng thịt gà gọi là cây nhà, lá vườn của bà con miền núi đãi khách, thế nhưng, những cuộc gặp gỡ giữa tôi và Ama Lân thường là những cuộc gặp đột xuất, chóng vánh hoặc những cuộc thăm hỏi tình cờ nên ý tưởng viết một gương điển hình về Ama Lân cứ thế mà dở dang. Mới đây, khi thấy tôi đột ngột xuất hiện tại nhà, Ama Lân cứ luôn miệng trách: “Sao lâu rồi con không ghé nhà Ama chơi?”. Nhưng cũng không cần để tôi phải giải thích, Ama vồn vã nắm tay mời tôi vào nhà rồi giục thằng cháu nội pha nước mời khách. Nếu nhìn qua vẻ bề ngoài và phong cách giao tiếp của Ama Lân, tôi dám chắc nhiều người lầm tưởng Ama chỉ chừng ngoài 60 tuổi. Nhưng thực tế năm nay, Ama Lân đã ngoài 80 tuổi. Dù vậy, Ama vẫn còn minh mẫn, quắc thước và khỏe mạnh như: cây lim, cây táu… của rừng già trên đỉnh Hòn Gầm - một địa danh của xã Ba Cụm Nam. Hàng ngày, già vẫn lội suối, leo đèo lên tận nương rẫy; đến thăm nom, động viên con cháu xem chúng làm ăn ra sao; trông chừng cây bắp, cây mì nhà mình có được mùa không… để còn lo liệu, chăm sóc cái ăn, cái mặc cho đại gia đình gồm 3 thế hệ.

Già làng Cao Cà Lân kể chuyện với phóng viên về một thời quá khứ hào hùng.

Tuy là người khiêm tốn, giản dị, không thích nói nhiều về mình, nhưng khi nhắc lại quá khứ hào hùng của một thời tham gia cách mạng, giọng Ama Lân sôi nổi hẳn lên, không giống tính cách của một người đã bước vào tuổi “xưa nay hiếm” của mình. Ama Lân bồi hồi nhớ lại: Năm 1945, tuy tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám thành công, nhưng sau hơn 2 tháng nắm chính quyền, thực dân Pháp đã đổ bộ và đánh chiếm Việt Nam, thiết lập chính quyền đô hộ ở nước ta lần thứ 2. Thời gian này, Khánh Sơn là căn cứ địa cách mạng của quân và dân Khánh Hòa, trong đó có nhiều khu vực là cơ quan đầu não của tỉnh, huyện. Được các cô, các chú trong vùng giác ngộ lý tưởng, Cao Cà Lân đã tình nguyện đi theo cách mạng, làm nhiệm vụ giao liên, chuyên chạy công văn, thư tín ở khu căn cứ địa cách mạng Khánh Sơn. Thời gian này, khi địch đánh hơi được căn cứ cách mạng của Việt Minh, chúng tổ chức bố ráp, săn lùng dữ dội. Cao Cà Lân cùng người của làng phải dẫn cán bộ vào sâu hơn trong rừng, chọn nơi gần đỉnh núi, khu vực có những con suối nhỏ, làm lán cho cán bộ ở trong các hốc đá.

Sau 3 năm thử thách, với đức tính kiên trì và lòng quả cảm, Cao Cà Lân được cấp trên giao nhiệm vụ làm cán bộ cơ sở bí mật, làm trinh sát, binh vận, công tác chính trị… Trong khoảng thời gian từ năm 1948 - 1954, kỷ niệm đáng nhớ nhất của Ama là được cùng bộ đội tham gia trận đánh bí mật tại khu vực Trại Cá, thuộc xã Cam Thịnh Đông (Cam Ranh), tiêu diệt một tên quan huyện người Tây có tên là A Ly. Đây là tên ác ôn cỡ bự, có nhiều nợ máu với nhân dân, được giao nhiệm vụ phụ trách vùng Cam Ranh và Khánh Sơn thời bấy giờ. Sau năm 1954, cán bộ, bộ đội trên chiến khu bị quân Mỹ bao vây, càn quét ráo riết nên vấn đề cấp thiết nhất lúc này là lương thực và thực phẩm. Là người con của núi rừng, Cao Cà Lân đã cùng đồng bào Raglai đi đào củ mài, củ chụp, hái lá rừng để tiếp tế cho bộ đội. Trong lần một mình mạo hiểm gùi hoa quả về tận Cam Ranh để đổi lấy mắm, muối, Ama đã bị địch bắt, tra tấn và bỏ tù 6 tháng. Sau lần đó, Ama nằng nặc đòi bằng được cấp trên cho vào lực lượng vũ trang để trực tiếp cầm súng giết giặc. Ban đầu là Xã đội trưởng xã Tô Hạp, rồi lần lượt giữ các chức vụ Chủ tịch xã Ba Cụm, Bí thư Chi bộ xã Ba Cụm - Huyện ủy viên Huyện ủy Cam Ranh, Bí thư Huyện đoàn… Đây là quãng thời gian Ama lập được nhiều chiến công nhất và vinh dự đứng vào hàng ngũ của Đảng. Đất nước thống nhất, sau nhiều năm tham gia công tác ở huyện, xã, năm 2000, Ama về nghỉ hưu. Do làm kinh tế giỏi, biết nhiều điều hay, lại hiểu được cái bụng của bà con nên Ama Cao Cà Lân được dân làng tín nhiệm bầu làm già làng cho đến bây giờ.

Xứng danh cây đại thụ

Năm 2005, Ama Lân được Báo Khánh Hòa và Công ty Bảo hiểm Prudential xây tặng một ngôi nhà cấp 4 khang trang. Nhưng theo thói quen giản dị, Ama Lân cùng vợ vẫn thích sống trong nhà sàn, vì nó vừa mát, vừa gần gũi với buôn làng. Còn căn nhà được xây tặng, Ama và con cháu dành riêng để tiếp khách; là nơi hội họp chuyện buôn làng, chuyện đại sự trong gia đình vào những dịp lễ Tết. Trong căn nhà này, Ama treo rất nhiều Huy chương, bằng khen, giấy khen; ở đây còn có một bộ salon bọc nệm đời mới dùng để tiếp khách. Người dân ở đây cho hay, Ama Lân vừa có cái chữ, vừa tốt cái bụng nên nói bà con nghe “lọt cái tai”. Do có uy tín với bà con nên mọi vấn đề bức xúc của dân làng đều được Ama Lân giải quyết thấu tình, đạt lý. Không chỉ gợi ý cho bà con làm ăn, già làng còn rất tích cực trong việc vận động mọi người giảm bớt ma chay, hủ tục và không nghe lời kẻ xấu gây hiềm khích... Chuyện trong làng từ nhỏ đến lớn như: xích mích gia đình, nuôi người bệnh, làm kinh tế... mọi người đều tìm đến Ama Lân để hỏi.

Xã Ba Cụm Nam hiện có 3 thôn với 272 hộ, 1.156 nhân khẩu, nhà Ama Lân là một trong những hộ có đời sống kinh tế khá. Ngoài 1 ha keo, 7 sào đất trồng bắp, mì, trong chuồng nhà Ama lúc nào cũng có từ 3-5 con bò, vài ba con heo và một vườn cây ăn quả. Ama bảo: “Nhà mình no, nhưng nhìn thấy bà con còn đói thì thương lắm!” Chính vì thế, nhà nào nghèo, Ama Lân cho mượn tiền làm ăn, lúc ốm đau, đi bệnh viện… Ama Lân tâm sự: “Những năm gần đây, được Đảng, Nhà nước, các cấp lãnh đạo địa phương quan tâm, xã mình đã có nhiều hộ gia đình xóa được cái đói, giảm được nghèo. Mừng lắm! Thế nhưng, vì còn thiếu cái chữ, thiếu kinh nghiệm nên bà con chưa tiếp thu được khoa học, kinh nghiệm làm ăn…; do đó, nhiều gia đình vẫn còn khó khăn lắm. Mình đã cao tuổi rồi, không làm cán bộ nữa, nhưng mình mong sao cán bộ các cấp giúp cho dân làng mình giàu lên nhiều hơn!”.

Hàng ngày, ngoài công việctrên nương rẫy, Ama Lân dành thời gian để chăm sóc cây ăn quả.

Tuy vui vì những kết quả mà thôn, xã đạt được trong thời gian qua, nhưng cũng còn nhiều điều làm sống người dân thôn Ka Tơ tuy có khá hơn trước nhưng vẫn gặp không ít Ama Lân chưa thật ưng cái bụng. Đó là chuyện nhận thức còn hạn chế của người dân trong thôn, xã khiến công tác tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đạt hiệu quả chưa cao. Đời khó khăn. Đặc biệt, việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào trồng trọt, chăn nuôi chưa được nhiều người dân thực hiện hiệu quả…

Trước lúc chia tay, Ama Lân còn tâm sự với tôi: “Yàng” cho mình còn sức khoẻ, dân làng còn tín nhiệm thì già này sẵn sàng làm tất cả để cho bà con luôn được cơm no, áo ấm - đó cũng là điều mơ ước lớn nhất của Ama trước khi về “bên kia rặng núi”.

CHÂU AN KHÁNH


Ông Vũ Văn Hưng, Bí thư Đảng ủy xã Ba Cụm Nam nhận xét: “Già Lân là một cán bộ lão thành cách mạng, một đảng viên có uy tín rất lớn trong cộng đồng người dân tộc Raglai tại xã Ba Cụm Nam nói riêng và huyện Khánh Sơn nói chung. Tuy tuổi đã cao, nhưng già vẫn thường xuyên tham gia sinh hoạt Chi bộ, họp Đảng bộ, học tập các nghị quyết, tích cực vận động bà con trong làng và gia đình chấp hành nghiêm túc mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Ngoài việc làm kinh tế giỏi, nuôi dạy con cái thành đạt, Ama Lân còn là hạt nhân tiêu biểu trong việc vận động bà con trong thôn, xã xây dựng nếp sống văn hóa, phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo”.

.

các thông tin tiện ích